LIGJI NR. 02/L-109 PËR PARANDALIMIN DHE LUFTIMIN E SËMUNDJEVE NGJITËSE
This is the preamble to the Kosovo law on preventing and fighting infectious diseases.
AI-assisted research synopsis — verify against the official legal text below.
- Jurisdiction
- Kosovo
- Instrument
- Act or statute
- Citation
- 02/L-109
- Version
- Undated source snapshot
- Language
- sq
- Updated
- Official source
- View official record ↗
Statute overview
About this statute
This is the preamble to the Kosovo law on preventing and fighting infectious diseases. This provision says the law defines contagious diseases and regulates activities for timely detection, recording outbreaks, prevention, stopping spread, and treatment. This article lists the legal definitions used in the law on contagious diseases, including disease, infection, quarantine, isolation, surveillance, prevention measures, and the named health institutions. This article lists contagious diseases covered by the law and gives the Ministry of Health power, on IKSHP’s proposal, to set preventive and anti-epidemic measures if a contagious disease not on the list could threaten the whole country. Several public and private bodies, municipalities, and citizens must help protect the country from contagious diseases, under the supervision of the Ministry of Health.
Search within this statute
Search all stored provisions in this version.
Legal text
Provisions of LIGJI NR. 02/L-109 PËR PARANDALIMIN DHE LUFTIMIN E SËMUNDJEVE NGJITËSE
Showing 61 of 61
Part preamble
Preamble
- preamble Verify source ↗
Preamble
AI-assisted research summary: This is the preamble to the Kosovo law on preventing and fighting infectious diseases.
1 GAZETA ZYRTARE E REPUBLIKËS SË KOSOVËS / PRISHTINË: VITI III / Nr. 40 / 15 TETOR 2008 LIGJI Nr. 02/L-109 PЁR PARANDALIMIN DHE LUFTIMIN E SËMUNDJEVE NGJITËSE Kuvendi i Kosovës Në bazë të kreut 5.1(ë) dhe 9.1.26 (a) të Kornizës Kushtetuese për Vetëqeverisje të Përkohshme në Kosovës, Miraton: LIGJIN PЁR PARANDALIMIN DHE LUFTIMIN E SËMUNDJEVE NGJITËSE Kapitulli I DISPOZITAT E PËRGJITHSHME
- 1 Verify source ↗
Neni 1
AI-assisted research summary: This provision says the law defines contagious diseases and regulates activities for timely detection, recording outbreaks, prevention, stopping spread, and treatment.
Neni 1 Qëllimi i ligjit Me këtë ligj përcaktohen sëmundjet ngjitëse si dhe rregullohen aktivitetet për zbulimin në kohë, evidencimin e shfaqjes, parandalimin, ndalimin e përhapjes dhe mjekimin e tyre. - 2 Verify source ↗
Neni 2
AI-assisted research summary: This article lists the legal definitions used in the law on contagious diseases, including disease, infection, quarantine, isolation, surveillance, prevention measures, and the named health institutions.
Neni 2 Përkufizimet Për qëllimet e këtij ligji vlejnë përkufizimet si vijon:. Sëmundja ngjitëse- Sëmundja e cila shkaktohet nga mikroorganizma dhe parazitë sëmundje-shkaktues që barten drejtpërdrejtë ose tërthorazi nga njeriu i sëmurë ose bartësi i shkaktarit tek njeriu i shëndoshë dhe nga kafshët e prodhimet blegtorale tek njerëzit. Njeriu i sëmurë– person i prekur nga ndonjë sëmundje ngjitëse. Mikrobbartës personi apo kafsha që strehon dhe tajon shkaktarët e sëmundjes ngjitëse në mungesë të shenjave klinike të sëmundjes dhe shërben si burim potencial i infeksionit. Infeksion – depërtimi dhe shumimi i shkaktarë të ndryshëm mikrobik në organizmin e njeriut, pa zhvillim të pasqyrës klinike të sëmundjes ngjitëse. Inkubacion – Intervali kohor prej futjes së mikroorganizmave në organizmin e njeriut deri te paraqitja e shenjave të sëmundjes. Antropozonozë (zoonozë)– sëmundje ngjitëse të kafshëve të cilat në rrethana të veçanta prekin organizmin e njeriut. Vatër infeksioni– është territor që karakterizohet me praninë e burimit të infeksionit (njeriun apo kafshën) dhe faktorët favorizues të mjedisit jetësor për përhapjen e infeksionit. Sporadiciteti– paraqitje e rasteve të sëmundjeve ngjitëse të cilat nuk kanë lidhje në kohë dhe territor. Epidemia– paraqitja e dy e më shumë rasteve të sëmundjeve ngjitëse të lidhura në kohë dhe territor apo rritje enorme e numrit të rasteve të sëmundjes. Endemia– prania konstante e sëmundjes ngjitëse ose agjensit infektiv në një rajon të caktuar gjeografik ose në popullatë që në rrethana të veçanta shpërthen në epidemi. Pandemia – përhapja masive e sëmundjes ngjitëse e cila i tejkalon kufijtë e një shteti duke përfshirë disa shtete apo edhe kontinente. Izolimi – masë kundërepidemike, qëllimi i të cilit është ndarja e personave të infektuar nga ata të shëndoshë për të penguar përhapjen e infeksionit. 2 Karantina - kufizim i lirisë së lëvizjes së njerëzve të shëndoshë të cilët janë ekspozuar shkaktarëve të rrezikshëm të sëmundjeve ngjitëse. Dezinfektim – asgjësim i agjensëve infektiv jashtë organizmit të njeriut, përmes metodave mekanike, fizike dhe kimike. Dezinsektim – asgjësim i vektorëve (insekteve) bartës të shkaktarëve të sëmundjeve ngjitëse me metodat fizike, kimike dhe biologjike. Deratizim – asgjësim i brejtësve bartës të shkaktarëve të sëmundjeve ngjitëse me metodat mekanike, kimike dhe biologjike. Paraqitja e sëmundjeve ngjitëse – njoftim i autoriteteve shëndetësore përkatëse me rastin e paraqitjes së sëmundjes ngjitëse. Mbikëqyrja – është grumbullimi dhe evidentimi i vazhdueshëm i të dhënave, përpunim, analizë dhe interpretim i tyre. Profilaksa – parandalim i paraqitjes së sëmundjes ngjitëse përmes vaksinave, serumeve dhe barnave. Imunoprofilaksa – parandalimi i sëmundjes ngjitëse përmes vaksinave. Vaksina – preparat imunobiologjik që përmban shkaktarët e sëmundjes ngjitëse që pas injektimit nxisin prodhimin e antitrupthave. Seroprofilaksa - parandalimi i sëmundjes ngjitëse përmes serumeve. Serumi – preparat imunobiologjike që përmban antitrupthat të gatshëm. Kimioprofilaksa - parandalimi i sëmundjes ngjitëse përmes barnave. ISK-Inspektorati Sanitar i Kosovës. IKSHP– Instituti i Kosovës për Shëndetin Publik Kapitulli II - 3 Verify source ↗
Neni 3
AI-assisted research summary: This article lists contagious diseases covered by the law and gives the Ministry of Health power, on IKSHP’s proposal, to set preventive and anti-epidemic measures if a contagious disease not on the list could threaten the whole country.
Neni 3 3.1 Sëmundjet ngjitëse në kuptim të këtij ligji ku parandalimi dhe pengimi i tyre është në interes për vendin janë : Lista e sëmundjeve ngjitëse (sipas KNS 10) A00 Kolera A01 Ethet iroide dhe paratifoide A02 Salmonellozat tjera A03 Shigellozat A04 Infeksionet tjera bakteriale të zorrëve A04.0– A04.4 Infeksionet me E.Coli A04.5 Infeksionet e zorrëve me Campylobacter A04.6 Infeksionet e zorrëve me Yersinia enterocolitica A04.9 Infeksionet bakteriale të zorrëve të paspecifikuara A05 Infeksionet tjera bakteriale 3 me ushqim A06 Amebiaza A07 Sëmundjet tjera të zorrëve me protozoa A08 Infeksionet virale dhe infeksionet e tjera specifike të zorrëve A09 Diarreja dhe gastroenteritet A15–A19 Tuberkulozi i traktit respirator, e konfirmuar bakteriologjikisht dhe histologjikisht A20 Murtaja A21 Tularemia A22 Antraksi A23 Bruceloza A24 Malleusi dhe melioidoza A25 Ethet pas kafshimit të miut A26 Erisipeloidi A27 Leptospiroza A28 Sëmundjet tjera bakteriale zoonotike, të pa klasifikuara A30 Lepra A31 Infeksionet tjera mikobakteriale A32 Listerioza A33–A35 Tetanusi A36 Difteria A37 Kolla e bardhë A38 Skarlatina A39 Infeksionet meningokoksike A40 Septikemia streptokoksike A41 Septikemitë tjera A42 Aktinomikoza A43 Nokardioza A44 Bartonelloza A46 Erizipella A48 Sëmundjet tjera bakteriale të paspecifikuara A48.1 Legionelloza A49 Infeksioni bakterial i pjesëve të paspecifikuara A50 Sifilizi kongjenital A51 Sifilizi i hershëm A52 Sifilizi i vonshëm A53 Sifilizët tjerë dhe të paspecifikuar A54 Infeksioni gonokoksik A55 Limfogranuloma venerike A56 Sëmundjet tjera klamidiale të përcjella në mënyrë seksuale A57 Shankroidi A58 Granuloma inguinale A59 Trihomoniaza A60 Infeksioni viral herpetik i regjionit anogjenital A63 Sëmundjet tjera të përcjella kryesisht në mënyrë seksuale, të pa klasifikuara A64 Sëmundjet e paspecifikuara 4 të përcjella në mënyrë seksuale A65 Sifilizi jovenerik A66 Frambezia A67 Pinta A68 Ethet rekurrente A69 Infeksionet tjera spiroketale A69.2 Sëmundja e Lajm A70 Infeksioni klamidial- klamidiaza-klamidia iroid, ornitoza, psitakoza, ethet iroid A71 Trakoma A74 Sëmundjet tjera të shkaktuara nga klamidiet A75 Ethet iroide që barten përmes morrave A77 Ethet ekzantematike që barten përmes rriqrave A78 Ethet Q A79 Rikeciozat tjera A80 Paraliza akute e fëmijëve A82 Tërbimi A81 Infeksionet tjera të ngadalshme SNQ të shkaktuara nga virusët A83 Encefaliti viral i bartur përmes mushkonjave A84 Encefaliti viral i bartur përmes rriqrave A85 Encefalitet tjera virale, të pa klasifikuara A86 Encefaliti viral i paspecifikuar A87 Meningjiti viral A88 Infeksionet tjera virale të SNQ A90 Ethet denge A91 Ethet denge hemorragjike A92 Ethet tjera virale të bartura me mushkonja A93 Ethet tjera virale të bartura me insekte, ethet papataçi A94 Ethet tjera virale të paspecifikuara të bartura me artropode A95 Ethet e verdha A96 Ethet hemorragjike të shkaktuara me arenavirus A98 Ethet tjera hemorragjike virale, Crime Congo, Sindromë renale, Ebola, Marbourg, A99 Ethet virale hemorragjike jo specifike B00 Infeksionet virale me herpes B01 Variçella B02 Herpes zosteri 5 B03 Variola vera B05 Fruthi B06 Rubella B07 Veruket virale B08 Infeksionet tjera virale me dëmtim të lëkurës dhe mukozës (moluscum contagiosum) B15 Hepatiti viral akut A B16 Hepatiti viral akut B B17 Hepatitet akute tjera të shkaktuara me virus, hepatiti C, E B18 Hepatiti viral kronik B19 Hepatiti viral I paspecifikuar B20 – B24 HIV infeksioni, AIDS B25 Virozat me cytomegalovirus B26 Parotiti B27 Mononukleoza infektive B30 Konjuktiviti viral B33 Sëmundjet tjera virale, Karditi viral, Poliartritet epidemike B34 Adenovirozat B35 Dermatofitoza B36 Mikozat tjera sipërfaqësore B37 Kandidiaza B38 Kokcidioidomikoza B39 Histoplazmoza B40 Blastomikoza B41 Parakokcidioidomikoza B42 Sporotrikoza B43 Kromomikoza dhe abscesi feomikotik B44 Aspergilloza B45 Kriptokokoza B46 Zigomikoza B47 Micetoma B48 Mikozat e tjera B49 Mikozat e paspecifikuara B50 Malaria me plazmodium falciparum B51 Malaria me plazmodium vivaks B52 Malaria me plazmodium malaria B53 Malariet tjera të konfirmuara në laborator B54 Malaria e paspecifikuar B55 Leishmaniaza B56 Tripanozomiaza Afrikane B57 Sëmundja Chagas B58 Toksoplasmoza B59 Pneumocistoza B60 Sëmundjet tjera të shkaktuara me protozoa B64 Sëmundjet protozoare jo të specifikuara B65 Shistozomiaza 6 B66 Infeksionet tjera me trematode B67 Ekinokokoza B68 Teniaza B69 Cisticerkoza B70 Difillobotriaza dhe sparganoza B71 Infeksionet tjera me cestode B72 Drakunkuliaza B73 Onkocerkiaza B74 Filariaza B75 Trikinelloza B76 Ankilostomiaza B77 Askariaza B78 Strongiloidiaza B79 Trihuriaza B80 Enterobiaza B81 Helmintiazat tjera të zorrëve të pa klasifikuara B82 Parazitozat e zorrëve të paspecifikuara B83 Helmintiazat tjera B85 Pedikuloza dhe ftiriaza B86 Zgjebja B87 Miaza B88 Infestimet lëkurore nga artropodet B89 Sëmundjet parazitare të paspecifikuara B90 Sekuellat e tuberkulozit B91 Sekuellat e paralizës së fëmijëve B92 Sekuellat e lepers B94 Sekuellat e sëmundjeve tjera infektive dhe parazitare të paspecifikuara B95 Streptokoku dhe stafilokoku si shkaktarë të sëmundjeve B96.3 Haemophylus Influenzae B97 Virusët si shkaktarë të sëmundjeve B99 Sëmundjet tjera ngjitëse dhe të paspecifikuara G00 Meningjiti viral J10–J11 Gripi (përfshirë gripin e shpendëve) J12–J15, J84 Pneumonitë virale dhe bakteriale (përfshirë SARS- in) P35 Infeksionet virale kongjenitale P35.0 Rubella kongjenitale P35.1 Infeksioni kongjenital me Citomegalovirus 3.2 Po qe se paraqitet rreziku nga sëmundjet ngjitëse, të cilat nuk gjenden në listën nga paragrafi 1 i këtij neni e që mund të rrezikojnë tërë vendin, Ministria e Shëndetësisë, në propozim të IKSHP përcakton masat profilaktike dhe kundërepidemike, të përshkruara me këtë ligj, masat tjera në mbrojtjen e popullsisë nga sëmundjet ngjitëse dhe masat e përshkruar si të obliguara sipas konventave ndërkombëtare shëndetësore dhe aktet tjera ndërkombëtare. 7 - 4 Verify source ↗
Neni 4
AI-assisted research summary: Several public and private bodies, municipalities, and citizens must help protect the country from contagious diseases, under the supervision of the Ministry of Health.
Neni 4 4.1 Mbrojtja nga sëmundjet ngjitëse që rrezikojnë tërë vendin është detyrë e IKSHP-së, Inspektoratit Sanitar të Kosovës, Inspektoratit Shëndetësorë të Kosovës, të gjithave institucioneve shëndetësore publike dhe private, institucioneve jo shëndetësore, komunave dhe vet qytetarëve nën mbikëqyrjen e Ministrisë së Shëndetësisë. 4.2 Masat për parandalimin dhe luftimin e sëmundjeve ngjitëse drejtpërdrejt i zbatojnë institucionet shëndetësore dhe profesionistet shëndetësor konform këtij ligji. - 5 Verify source ↗
Neni 5
AI-assisted research summary: Protecting against communicable diseases includes planning, organizing, implementing, and providing resources for prevention, control, elimination, and eradication measures.
Neni 5 Mbrojtja nga sëmundjet ngjitëse përfshin planifikimin, programimin, organizimin, zbatimin e masave për parandalimin, luftimin, eliminimin, çrrënjosjen e sëmundjeve ngjitëse si dhe sigurimin e mjeteve materiale dhe të tjera, e cila ka prioritet në krahasim me masat tjera të mbrojtës shëndetësore. - 6 Verify source ↗
Neni 6
AI-assisted research summary: Health and veterinary institutions must implement measures to prevent and control zoonotic infectious diseases, and IKSHP may study the country’s epidemiological situation and set improvement strategy.
Neni 6 6.1 Masat për parandalimin dhe luftimin e sëmundjeve ngjitëse që mund të kalojnë nga kafshët në njerëz, i zbatojnë institucionet shëndetësore, ISK në bashkëpunim me institucionet veterinare që kanë të bëjnë me njoftimin reciprok për shfaqjen dhe përhapjen e këtyre sëmundjeve dhe me organizimin e zbatimin e masave kundërepizootike, kundërepidemike, higjienike dhe masave tjera për parandalimin, përkatësisht luftimin e sëmundjeve të veçanta sipas dispozitave të këtij ligji dhe Ligjit për inspektoratin sanitar të Kosovës Nr. 2003/22. 6.2 IKSHP hulumton, studion dhe analizon situatën epidemiologjike të vendit dhe përcakton strategjinë për përmirësimin e vazhduar të saj. - 7 Verify source ↗
Neni 7
AI-assisted research summary: When a contagious disease listed in Article 3 appears, competent authorities may enter certain places at any time to investigate and carry out control and treatment measures; if they face obstacles, they must seek help from justice, prosecution, and public order bodies.
Neni 7 7.1 Shpallja e epidemisë së sëmundjeve ngjitëse në Kosovë bëhet në pajtim të nenin 112. paragrafi 4 të Ligjit për Shëndetësi. 7.2 Ministria e Shëndetësisë propozon dhe kërkon nga Qeveria mbështetje financiare për raste të jashtëzakonshme epidemike në bazë të nenit 114.1, të Ligjit për Shëndetësi të Kosovës. 7.3 Në rast të shfaqjes së ndonjërës nga sëmundjet ngjitëse të përshkruara në nenin 3. paragrafi 1 të këtij ligji, organet kompetente për zbatimin e masave parandaluese dhe trajtimin e të sëmurëve kanë të drejtë të hynë në çdo kohë në institucione shëndetësore publike e private, objekte banuese, ndërmarrje punuese, reparte ushtarake për të bërë hulumtimin epidemiologjik, izolimin, hospitalizimin, mbikëqyrjen shëndetësore të kontakteve, vaksinimin, depistimin, dezinfektimin, dezinsektim dhe deratizimin (në tekstin e mëtejmë: DDD) dhe trajtimin profilaktik. 7.4 Kur punonjësit e mësipërm hasin në pengesa në kryerjen e detyrës kërkojnë mbështetjen e organeve të gjyqësisë, prokurorisë dhe organeve të rendit publik. Kapitulli III MASAT PËR PARANDALIMIN DHE LUFTIMIN E SËMUNDJEV E NGJITËSE - 8 Verify source ↗
Neni 8
AI-assisted research summary: The provision says protection against infectious diseases is mandatory and must be carried out through general and special measures.
Neni 8 8.1 Mbrojtja nga sëmundjet ngjitëse është e obliguar dhe zbatohet në ndërmarrjen e masave të përgjithshme dhe të veçanta. 8.2 Masat e përgjithshme për mbrojtje nga sëmundjet ngjitëse janë: a) Sigurimi i ujit të pijshëm higjienik si dhe mbrojtja sanitare e burimeve, objekteve dhe rrjetit shpërndarës për furnizimin publik me ujë të pijshëm; b) Mënjanimi i ujërave të ndotura dhe hedhurinave sipas mënyrës dhe nën kushtet në te cilat sigurohet mbrojtja nga ndotja e ujit dhe e tokës, si dhe mbrojtja nga shtimi i insekteve dhe i brejtësve ; c) Ruajtja e kushteve tekniko sanitare dhe higjienike në ndërtesa publike, në mjetet e komunikacionit publik dhe ne vendet publike; 8 d) Sigurimi i gjendjes se rregullt sanitare të artikujve ushqimore dhe te kushteve tekniko sanitare dhe higjienike për prodhimin, qarkullimin dhe ruajtjen e tyre; e) Kryerja e DDD parandalues në qendrat e banuara, në hapësirat publike, objektet për furnizimin me ujë të pijshëm, në objektet dhe mjetet e komunikacionit publik, në objekte për prodhimin dhe qarkullimin e artikujve ushqimor dhe në objekte të tjera publike; f) Sigurimi i sasisë së mjaftueshme të mjeteve dezinfektuese dhe të mjeteve tjera për zbatimin e masave nga pikat a) deri e), të këtij paragrafi; g) Informimi i drejtë, komunikimi, promovimi i shëndetit dhe edukimi i vazhdueshëm shëndetësor i personelit të organizatave shëndetësore dhe joshëndetësore si dhe i popullatës; 8.3 Masat e veçanta për parandalimin e sëmundjeve ngjitëse janë : a) Zbulimi me kohë i burimit të infeksionit dhe i rrugëve të bartjes së infeksionit; b) Paraqitja e sëmundjeve ngjitëse; c) Izolimi dhe karantina; d) Transportimi; e) Shërimi i personave të sëmurë; f) DDD i obliguar; g) Mbikëqyrja shëndetësore e personave të punësuar dhe personave tjerë bacilmbartës; h) Imunoprofilaksa, seroprofilaksa dhe kimioprofilaksa; i) Masat tjera të përcaktuara me këtë Ligj. - 9 Verify source ↗
Neni 9
AI-assisted research summary: The general and special measures for protecting the population from infectious diseases are implemented through annual, medium-term, and long-term programs prepared by IKSHP with the consent of the Ministry of Health.
Neni 9 9.1 Masat e përgjithshme dhe masat e veçanta për mbrojtjen e popullsisë nga sëmundjet ngjitëse zbatohen në përputhje me programet vjetore, afat mesme dhe afat gjata që ne kuadrin e veprimtarive dhe përgjegjësive të veta të hartuara nga IKSHP-ja me pëlqimin e Ministrisë së Shëndetësisë. 9.2 Në programet nga paragrafi 1 i këtij neni, përcaktohen masat dhe caktohen implementuesit e programeve, mjetet dhe afatet për zbatimin e këtyre programeve . - 10 Verify source ↗
Neni 10
AI-assisted research summary: Health institutions must carry out epidemiological and health checks to identify infection sources and transmission routes.
Neni 10 Zbulimi me kohë i burimeve te infeksionit dhe rrugëve te bartjes së infeksionit Për të zbuluar me kohë burimet e infeksionit dhe rrugët e bartjes së infeksionit, institucionet shëndetësore duhet të kryejnë: a) Vrojtimin dhe vëzhgimin epidemiologjik të terrenit; b) Hulumtimi epidemiologjik-anketa epidemiologjike, për sëmundjet ngjitëse sipas nenit 3. paragrafi 1 të këtij ligji; c)Kontrolli shëndetësor i personave që janë trajtuar nga ethet tifoide, ethet paratifoide, dizenteria bacilare dhe salmonellozat; d) Ekzaminimi i pranisë së markerëve të hepatiteve B dhe C, virusit HIV dhe sifilizit, te dhënësit vullnetar të gjakut; e) Hulumtimi dhe ekzaminimi epidemiologjik, hulumtimi mikrobiologjik dhe kontrolli shëndetësorë i personave që lëngojnë ose dyshohet se vuajnë nga sëmundjet ngjitëse shkaktarë i të cilave nuk është i njohur. - 11 Verify source ↗
Neni 11
AI-assisted research summary: IKSHPK, licensed health institutions, and IKSHP must identify the causative agents of contagious diseases to establish diagnosis, and IKSHP must verify the diagnosis of certain contagious diseases.
Neni 11 11.1 Identifikimin e shkaktarëve të sëmundjeve ngjitëse me qëllim të konstatimit të diagnozës e bëjnë IKSHPK dhe institucionet shëndetësore të licencuara nga Ministria e Shëndetësisë. 11.2 Verifikimin e diagnozës së sëmundjeve të veçanta ngjitëse e bënë IKSHP. - 12 Verify source ↗
Neni 12
AI-assisted research summary: IKSHPK must keep laboratory examination data and provide reports to the Ministry of Health about the causes of certain communicable diseases, following the conditions and manner set by law.
Neni 12 IKSHPK i mban të dhënat për ekzaminimet laboratorike dhe jep raporte Ministria e Shëndetësisë për shkaktarët e sëmundjeve ngjitëse të veçanta, në kushtet dhe mënyrën që janë parapara me këtë ligj. - 13 Verify source ↗
Neni 13
AI-assisted research summary: This provision lists diseases, events, and findings that must be reported, including suspected and confirmed contagious diseases, epidemics, certain laboratory-identified causes, and specific injuries or bites.
Neni 13 Paraqitja e sëmundjeve ngjitëse Paraqitjes së obliguar i nënshtrohen: 9 a) Çdo sëmundje ose vdekje nga ndonjë prej sëmundjeve ngjitëse të theksuara në nenin 3.paragrafi 1 të këtij ligji; b) Çdo dyshim që ekziston për sëmundjet: Kolera, Murtaja, Variola, Ethet e verdha, Tifoja e morrit, Ethet hemorragjike virale, SARS, Gripi i shpendëve, Fruthi, Difteria, Paraliza e fëmijëve, Ethet tiofide, Antraksi, Bruceloza, Lepra, Tërbimi, Meningjitet; c) Çdo ndryshim i diagnozës fillestare të sëmundjes duhet të raportohet përsëri me emërtim të ri të sëmundjes ngjitëse; d) Çdo epidemi e ndonjë sëmundje ngjitëse nga neni 3. paragrafi 1 i këtij ligji, dhe epidemi nga shkaktarë të panjohur; e) Çdo shkaktar i sëmundjes ngjitëse nga neni 3. paragrafi 1 i këtij ligji, i përcaktuar me analizë mikrobiologjike; f) Çdo tajim i bacileve të tifos së zorrëve, salmonellozave, dizenteria bacilare; g) Çdo bartje e antigjeneve të hepatitit B dhe C, antitrupthave në HIV dhe parazitëve shkaktarëve të malaries; h) Çdo lëndim nga ndonjë kafshë e tërbuar ose kafshë e cila dyshohet se është tërbuar; i) Çdo lëndim që dyshohet në plagë tetanogjene; j) Çdo kafshim nga gjarpërinjtë. - 14 Verify source ↗
Neni 14
AI-assisted research summary: Health institutions must immediately report certain diseases or deaths to the listed public bodies, and health workers outside their institutional duties must immediately notify the nearest health institution.
Neni 14 14.1 Nëse institucioni shëndetësor publik dhe privat konstaton sëmundjen ose vdekjen nga neni 13 pikat a) deri i), ka për detyrë që këtë ta paraqes menjëherë në IKSHP, ISK dhe te organet tjera kompetente. 14.2 Sëmundja, dyshimin se ekziston sëmundja, lëndimin ose vdekjen e konstaton mjeku ose punëtori tjetër i shëndetësisë jashtë kryerjes së detyrës në institucionin shëndetësore, ka për detyrë që lidhur me këtë ta njoftoi menjëherë institucionin më të afërt shëndetësorë. 14.3 Paraqitja e sëmundjes ngjitëse bëhet në bazë të diagnozës klinike dhe rikonfirmohet pas diagnozës laboratorike. - 15 Verify source ↗
Neni 15
AI-assisted research summary: Health institutions that diagnose certain zoonotic infectious diseases must notify IKSHP and ISK immediately. Veterinary services must also report these diseases immediately when they detect the disease or animal deaths.
Neni 15 15.1 Për çdo sëmundje ngjitëse nga grupi i antropozoonozave institucioni shëndetësor i cili konstaton sëmundjen ka për detyrë që ta njoftoi menjëherë IKSHP-në dhe ISK-në. 15.2 Shërbimi veterinar është i obliguar që menjëherë të paraqes çdo sëmundje ngjitëse nga paragrafi 1 i këtij neni po qe se konstaton sëmundjen apo ngordhjen e kafshëve. - 16 Verify source ↗
Neni 16
AI-assisted research summary: Shërbimet shëndetësore në Kosovë duhet të mbikëqyrin dhe raportojnë sëmundjet ngjitëse, me afate dhe kanale të ndryshme raportimi sipas nivelit.
Neni 16 16.1 Mbikëqyrja dhe raportimi i sëmundjeve ngjitëse është obligim ligjor i të gjitha niveleve të sistemit të kujdesit shëndetësorë të Kosovës, duke filluar prej punkteve të mjekësisë familjare deri në nivelin tretësor. Të gjitha raportet nga niveli parësor dhe dytësor dërgohen në degët e IKSHP të cilat brenda një jave i dërgojnë në IKSHP. Niveli tretësor i kujdesit shëndetësor raporton drejtpërdrejtë në IKSHP. IKSHP raporton në mënyrë të rregullt në Ministrinë e Shëndetësisë. 16.2 Grupi i caktuar i sëmundjeve ngjitëse raportohet brenda 24 orëve. 16.3 Sëmundjet ngjitëse raportohen sipas formularit 1 dhe 2, të nxjerra nga Ministria e Shëndetësisë, me propozim të IKSHP-së. 16.4 IKSHP përgatit raport përmbledhës për ecurinë e paraqitjes së sëmundjeve ngjitëse në Kosovë, për të gjitha nivelet e kujdesit shëndetësorë, çdo 6 muaj. - 17 Verify source ↗
Neni 17
AI-assisted research summary: Personat me disa sëmundje ngjitëse duhet të izolohen dhe trajtohen në institucione shëndetësore; personat e dyshuar për disa sëmundje të caktuara duhet të hospitalizohen në Klinikën 10 Infektive të QKUK.
Neni 17 Izolimi, transporti dhe mjekimi 17.1 Personat për të cilët konstatohet se janë të sëmurë nga kolera, murtaja, variola vera, ethet hemorragjike virale, legjionelloza, paraliza e fëmijëve, difteria, tifoja e morrit, ethet rekurente, tifoja e zorrëve, ethet paratifoide A dhe B, bruceloza, malaria, tërbimi, tetanusi, antraksi, meningjitet, duhet të izolohen dhe mjekohen në institucionet shëndetësore për trajtimin e sëmundjeve ngjitëse. 17.2 Të gjithë personat për të cilët dyshohet se vuajnë nga kolera, murtaja, variola vera, legjionelloza, gripi i shpendëve, SARS dhe ethet hemorragjike virale duhet patjetër të hospitalizohen në Klinikën 10 Infektive të QKUK. Personat e sëmurë nga sëmundjet tjera ngjitëse shërohen në mënyrë spitalore ose në shtëpi, nëse për këtë ekzistojnë kushtet . - 18 Verify source ↗
Neni 18
AI-assisted research summary: People who are ill, or suspected of being ill, with the infectious diseases covered by Article 17(1) and (2), may be transported only by sanitary transport means and only under conditions that prevent infection from spreading.
Neni 18 Personat që sëmuren ose për të cilët ekziston dyshimi se janë sëmurë nga sëmundjet ngjitëse nga neni 17. paragrafët 1 dhe 2 të këtij ligji, mund të transportohen vetëm me mjete sanitare të transportit nën kushtet që e bëjnë të pa mundshme përhapjen e infektimit. - 19 Verify source ↗
Neni 19
AI-assisted research summary: Disinfection is mandatory for secretions, objects, rooms, and spaces where a person with certain infectious diseases has stayed.
Neni 19 Dezinfektimi, dezisektimi dhe deratizimi Është i detyrueshëm dezinfektimi i tajimeve, i gjësendeve, dhomave dhe hapësirave në të cilat ka qëndruar personi i sëmurë nga kolera, murtaja, variola vera, ethet hemorragjike virale, legjionelloza, paraliza e fëmijëve, difteria, tifoja e morrit, ethet rekurente, ethet tifoide, ethet paratifoide A dhe B, brucelloza, malaria, tërbimi, tetanusi, antraksi, meningjitet, tuberkulozi në periudhën e infektueshmërisë . - 20 Verify source ↗
Neni 20
AI-assisted research summary: Health institutions, schools, and other institutions for children and young people must carry out preventive disinfection of laundry, personal belongings, other items, equipment, rooms, and spaces.
Neni 20 20.1 Është i detyrueshëm dezinfektimi parandalues i tajimeve, gjësendeve personale dhe sendeve tjera, pajisjeve dhe i dhomave dhe hapësirave institucioneve shëndetësore, të shkollave dhe institucioneve tjera për fëmijë dhe te rinj. 20.2 Në masat e përshkruara në nenin 8. të këtij ligji, përcaktohet mënyra e kryerjes së dezifektimit në vështrim të paragrafit 1 të këtij neni. - 21 Verify source ↗
Neni 21
AI-assisted research summary: Disinfection is mandatory for persons, personal items, living spaces, other spaces, and transport means when the listed diseases appear.
Neni 21 Është i detyrueshëm dezinsektimi i personave dhe i gjësendeve personale, i hapësirave të banimit, i hapësirave tjera, dhe i mjeteve të transportit me rastin e shfaqjes sëmundjeve: kolera, murtaja, ethet hemorogjike virale, legjionelloza, tifoja e morrit, ethet rekurente, tifoja e zorrëve, ethet paratifoide A dhe B, burceloza, malaria dhe meningjitet. - 22 Verify source ↗
Neni 22
AI-assisted research summary: Deratization is mandatory in residential areas, airports, public transport vehicles, warehouses, and other workplaces when there is an outbreak or risk of certain rodent-borne contagious diseases.
Neni 22 Është i detyrueshëm deratizimi në qendrat e banimit, në aeroporte, në mjetet e tjera të komunikacionit publik, në depot dhe në lokalet tjera të punës, në rast të shfaqjes ose të rrezikut nga murtaja, leptospiroza, ethet hemorragjike virale, tularemia apo të sëmundjeve tjera ngjitëse ku burimi i infektimit janë brejtësit. - 23 Verify source ↗
Neni 23
AI-assisted research summary: DDD may be carried out only with preparations whose effectiveness has been proven, and their application method must meet criteria for preventing and combating infectious diseases.
Neni 23 23.1 DDD mund të kryhen vetëm me preparate, efikasiteti i të cilëve është dëshmuar. Mënyra e aplikimit e tyre duhet t’i përmbush kriteret për parandalimin dhe luftimin e sëmundjeve ngjitëse. 23.2 DDD, të përshkruara nga paragrafi 1 i këtij neni, mund ta kryejnë edhe institucionet e specializuara nën mbikëqyrjen e ISK dhe në bazë të mendimit profesionale-shkencore nga IKSHP-së. 23.3 Konstatimi i efikasitetit të mjeteve për qëllimet nga paragrafi 1 i këtij neni, kryhet në bazë të ekzaminimit: kimik, fizik dhe biologjik të preparateve nga institucionet kompetente. - 24 Verify source ↗
Neni 24
AI-assisted research summary: Several categories of people are placed under health supervision to help prevent infectious diseases.
Neni 24 Mbikëqyrja shëndetësore ndaj personave në prodhimin dhe qarkullimin e artikujve ushqimor Nën mbikëqyrjen shëndetësore për të parandaluar sëmundjet ngjitëse vihen: a) Personat që punojnë në prodhimin ose qarkullimin e artikujve ushqimorë apo që punojnë në furnizimin e popullsisë me ujë të pijshëm, të cilët në punët dhe detyrat e veta të punës vijnë në kontakt të drejtpërdrejt me artikujt ushqimorë, përkatësisht me ujin e pijshëm; b) Personat e zënë me punë në Institucionet parashkollore dhe çerdhet e fëmijëve; c) Personat të cilët në institucionet shëndetësore merren me kontrollin, mjekimin, trajtimin dhe kujdesin ndaj të sëmurëve dhe personat që punojnë në prodhime, me pajisjen dhe dhënien e medikamenteve; 11 d) Personat qe punojnë në prodhimin, qarkullimin dhe dhënien e barnave ose që në mënyrë tjetër gjatë punës vijnë në kontakt të drejtpërdrejtë me barnat; e) Personat të cilët punojnë në institucione dhe në objektet për dhënien e kujdesit higjenik të popullsisë: në banja publike, në rrojtore, në sallonin e frizerëve, në sallonin kozmetik si dhe personat të cilët punojnë në prodhimin ose qarkullimin e preparateve kozmetike; f) Personat të cilët vijnë në Kosovë nga vendet endemike me sëmundjet ngjitëse trajtohen sipas konventave ndërkombëtare shëndetësore. - 25 Verify source ↗
Neni 25
AI-assisted research summary: Health checks are required for certain persons before starting the listed activities, then every six months or once a year depending on the category, and also when contagious disease appears at the workplace or in their families or when the sanitary inspectorate confirms epidemiological indications.
Neni 25 25.1 Mbikëqyrja shëndetësore përfshin kontrollin shëndetësor të personave para se të fillojnë të ushtrojnë ndonjë veprimtari të caktuar të përshkruara në nenin 24. të këtij ligji. 25.2 Kontrolli shëndetësor i zbulimit të bacilmbartësve nga neni 24. paragrafi 1 i këtij ligji, bëhet çdo gjashtë muaj. 25.3 Kontrolli shëndetësor i personave nga neni 24. pikat b) deri e) të këtij ligji, bëhet një herë në vit. 25.4 Kontrolli shëndetësor i këtyre personave bëhet edhe me rastin e shfaqjes së sëmundjeve ngjitëse në vendin e punës apo në familjet e tyre, si edhe kur për këtë gjë ekzistojnë indikacionet epidemiologjike që i konstaton organi kompetent i Inspektoratit Sanitar. - 26 Verify source ↗
Neni 26
AI-assisted research summary: Certain people with specified contagious, parasitic, or tuberculosis-related conditions must not work in listed food, water, school, childcare, and hygiene-care settings.
Neni 26 26.1 Në prodhimin dhe në qarkullimin e artikujve ushqimorë ose në furnizimin e popullsisë me ujë të pijshëm nuk guxojnë të punojnë personat që vuajnë apo janë bartës të sëmundjeve ngjitëse dhe parazitare të cilët mund të përhapin shkaktarët me artikuj ushqimorë, me ujë dhe me qelbëzim të lëkurës. 26.2 Në shkolla dhe në institucione të tjera për fëmijët dhe rininë nuk guxojnë të punojnë personat që vuajnë nga turbekulozi aktiv dhe janë bartës të streptokokut B-hemolitik të grupit A, 26.3 Në institucionet parashkollore për kujdesin e fëmijëve nuk guxojnë të punojnë personat që vuajnë nga turbekulozi aktiv, janë bartës të streptokokut B-hemolitik të grupit A dhe ata që tajojnë shkaktarë të sëmundjeve ngjitëse të zorrëve. 26.4 Në institucionet dhe në vendet e përcaktuara për ofrimin e kujdesit higjenik të popullsisë nuk guxojnë të punojnë personat që vuajnë nga turbekulozi aktiv, sëmundjet e qelbëzimit të lëkurës dhe sëmundjet parazitare. 26.5 Personat nga paragrafi 3 i këtij neni, nuk mund të punojnë në punët e caktuara, në qoftë se vuajnë nga tuberkulozi. - 27 Verify source ↗
Neni 27
AI-assisted research summary: People who had certain intestinal infectious diseases or may be carriers must undergo medical control until bacteriological analysis shows they are not carriers.
Neni 27 27.1 Personat që kanë vuajtur nga tifoja e zorrëve, dizenteria bacilare, salmonellozat si dhe personat për të cilët dyshohet se janë mikrobbartës të këtyre sëmundjeve, i nënshtrohen kontrollit mjekësor gjithnjë derisa në bazë të analizës bakteriologjike të konstatohet se nuk janë mikrobbartës. 27.2 Personat të cilët janë bartës të antigjeneve të hepatiteve B dhe C e HIV-it duhet të marrin informata rigoroze profesionale për sjelljen dhe veprimet e tyre që të mos përhapin sëmundjen. 27.3 Personat që punojnë në prodhimin, qarkullimin dhe shpërndarjen e ushqimit duhet të posedojnë njohuri themelore për normat higjienike-sanitare dhe mbajtjen e higjienës personale. 27.4 Mënyra e marrjes së këtyre njohurive themelore është e rregulluar me akt nënligjor të Ministrisë së Shëndetësisë. - 28 Verify source ↗
Neni 28
AI-assisted research summary: This article makes certain vaccinations mandatory for children in Kosovo and for specific groups such as people bitten by a rabid or suspected rabid animal, people with tetanus-risk wounds, and some travelers abroad; missed vaccination can be started or continued later after consulting a family doctor.
Neni 28 Imunoprofilaksa, seroprofilaksa dhe kimioprofilaksa 28.1 Vaksinoprofilaksa bëhet te: a) Vaksinimi është i obliguar ndaj këtyre sëmundjeve ngjitëse: tuberkulozit, hepatitit B, kollës së bardhë, difterisë, paralizës së fëmijëve, tetanosit, fruthit, parotitit dhe rubellës; 12 b) Vaksinimit nga pika a) e këtij neni i nënshtrohen të gjithë fëmijët e Kosovës të moshës prej 0 ditëve deri në 19 vjeç, bazuar në kalendarin e vaksinimit; c) Nëse për çfarëdo arsye qoftë, nuk është kompletuar statusi vaksinal me kohë, ajo mund të fillohet/vazhdohet në çdo kohë pas konsultimit paraprak me mjekun familjar; d) Vaksinimi është i obliguar për të gjithë personat e kafshuar nga kafsha e tërbuar apo e dyshimtë në tërbim bazuar në doktrinën antirabike; e) Vaksinimi kundër tetanosit është i obliguar për të gjithë personat që kanë plagë tetanogjene bazuar në doktrinën antitetanike; f) Personat që udhëtojnë jashtë Kosovës dhe janë vatra endemike për sëmundje ngjitëse të caktuara duhet të vaksinohen me vaksina përkatëse varësisht nga situata epidemiologjike në atë vend; g) Popullata e Kosovës duhet të mbrohet me vaksina kundër sëmundjeve të caktuara ngjitëse varësisht nga situata epidemiologjike. 28.2 Hollësitë nga neni 28. paragrafi 1 pikat a) deri g) të këtij ligji, dhe detajet tjera do të përcaktohen me akt nënligjor. - 29 Verify source ↗
Neni 29
AI-assisted research summary: Me miratimin e Ministrisë së Shëndetësisë, IKSHP mund të fusë vaksina të reja në kalendarin e vaksinimit kur e justifikon situata epidemiologjike.
Neni 29 Me miratimin e Ministrisë së Shëndetësisë, IKSHP mban të drejtën e futjes së vaksinave të reja në kalendar të vaksinimit varësisht nga situata epidemiologjike. - 30 Verify source ↗
Neni 30
AI-assisted research summary: Vaksinimin mund ta bëjnë punëtorët shëndetësor me përgatitje të mesme ose të lartë mjekësore, pas trajnimit paraprak dhe vetëm nën mbikëqyrjen e mjekut përgjegjës.
Neni 30 Vaksinimin e bëjnë punëtorët shëndetësor me përgatitje të mesme apo të lartë mjekësore pas trajnimit paraprak dhe atë vetëm nën mbikëqyrje të mjekut përgjegjës. - 31 Verify source ↗
Neni 31
AI-assisted research summary: Personat e kafshuar nga kafsha e tërbuar ose e dyshimtë në tërbim, personat me plagë tetanogjene dhe personat e kafshuar nga gjarpërinjtë i nënshtrohen seroprofilaksës së obligueshme.
Neni 31 31.1 Seroprofilaksës së obligueshme i nënshtrohen: a) Të gjithë personat e kafshuar nga kafsha e tërbuar apo e dyshimtë në tërbim bazuar në doktrinën kundër tërbimit; b) Të gjithë personat që kanë plagë tetanogjene bazuar në doktrinën kundër tetanosit; c) Të gjithë personat e kafshuar nga gjarpërinjtë. 31.2 Paragrafi 1 i këtij neni, rregullohet me akt nënligjor, të nxjerrë nga Ministria e Shëndetësisë. - 32 Verify source ↗
Neni 32
AI-assisted research summary: People at risk of infection must receive chemoprophylaxis/protection with medicines against the listed diseases.
Neni 32 32.1 Kimioprofilaksa/mbrojtja me barna është e obligueshme për të gjithë personat të cilëve iu kërcënohet rreziku për t’u infektuar nga këto sëmundje: kolera, dizenteria bacilare, malaria, tuberkulozi, meningjiti meningokoksik dhe anginës streptokoksike. 32.2 Paragrafi 1 i këtij neni rregullohet me akt nënligjor të nxjerrë nga Ministria e Shëndetësisë. KARANTINA - 33 Verify source ↗
Neni 33
AI-assisted research summary: People who had direct contact with suspected or confirmed plague, variola, or viral hemorrhagic fever cases are placed in quarantine.
Neni 33 33.1 Personat për të cilët vërtetohet ose dyshohet se kanë qenë në kontakt të drejtpërdrejt me personat e sëmurë apo të dyshimtë në sëmundje nga murtaja, variola dhe ethet hemorragjike virale futen në karantinë. 33.2 Kohëzgjatja e mbajtjes së personave nga paragrafi 1 i këtij neni, në karantinë varet nga periudha maksimale e inkubacionit të sëmundjes përkatëse; 33.3 Personat nga paragrafi 1 i këtij neni, i nënshtrohen kontrollimeve mjekësore të vazhdueshme gjatë gjithë kohës së karantinës; 33.4 Ministria e Shëndetësisë me propozim të IKSHPK merr vendim për futjen në karantinë të personave nga paragrafi 1 i këtij neni; 33.5 Zbatimin e aktvendimit për futjen në karantinë të personave nga paragrafi 1 i këtij neni, e sigurojnë organet kompetente në nivel të vendit. 13 MASAT TJERA PËR PARANDALIMIN DHE LUFTIMIN E SËMUNDJEVE NGJITËSE - 34 Verify source ↗
Neni 34
AI-assisted research summary: In certain major epidemic or disaster situations, IKSHP and ISK must work with the Ministry of Health to take measures to prevent and combat contagious diseases.
Neni 34 Në rast të një epidemie më të madhe, si dhe në raste të fatkeqësive natyrore, aksidenteve të rënda në miniera, komunikacion dhe në vend punishte, që mund të shkaktojnë sëmundje ngjitëse ose shpërthim epidemik, ku përfshihen një numër i madh qytetarësh, IKSHP dhe ISK kanë për detyrë, që në bashkëpunim me Ministrinë e Shëndetësisë të ndërmarrin edhe këto masa për parandalimin dhe luftimin e sëmundjeve ngjitëse: mobilizimin e punëtorëve shëndetësorë dhe të qytetarëve të tjerë; furnizimin me pajisje, veshmbathje të posaçme, aparaturë përkatëse, medikamente dhe mjete të transportit; përdorimin e përkohshëm të lokaleve të punës dhe të lokaleve të tjera për dhënien e ndihmës shëndetësore; izolimin, mjekimin; si dhe caktimin e detyrave të posaçme për institucionet shëndetësore. - 35 Verify source ↗
Neni 35
AI-assisted research summary: Transporti i të vdekurve për exhumim ose nga jashtë Kosovës lejohet vetëm sipas kushteve që parandalojnë përhapjen e epidemisë; transporti nga jashtë Kosovës në Kosovë ose nga Kosova kërkon leje nga Inspektorati Sanitar i Kosovës.
Neni 35 35.1 Nxjerrja nga varri dhe transportimi i personave të vdekur bëhet sipas mënyrës dhe sipas kushteve që e bëjnë të pamundshme përhapjen e epidemisë. 35.2 Transportimi i të vdekurve nga bota e jashtme në Kosovë dhe nga Kosova mund të bëhet vetëm me lejen e Inspektoratit Sanitar të Kosovës. 35.3 Dispozita e paragrafit 2 të këtij neni, nuk ka të bëjë transportin e personave që nuk kanë vdekur nga sëmundjet ngjitëse dhe që nuk kanë qenë të varrosur. - 36 Verify source ↗
Neni 36
AI-assisted research summary: People may use the infectious-disease protection measures provided by this law, sick persons must get treated, and people and institutions must carry out measures ordered by the competent body.
Neni 36 36.1 Çdo person ka të drejtë t’i shfrytëzojë masat për mbrojtjen nga sëmundjet ngjitëse të parashikuara me këtë ligj, ndërsa personat e sëmurë nga sëmundja ngjitëse kanë obligim që të mjekohen. 36.2 Çdo person dhe çdo institucion kanë për detyrë që t’i ndërmarrin dhe ti zbatojnë masat e caktuara dhe të urdhëruara nga organi kompetent për mbrojtje nga sëmundjet ngjitëse, në pajtim me ligjin. - 37 Verify source ↗
Neni 37
AI-assisted research summary: A person with a contagious disease must follow the measures and instructions set by the health institutions providing medical help.
Neni 37 37.1 Personi i sëmurë nga sëmundja ngjitëse ka për detyrë që t’i respektojë masat dhe udhëzimet e caktuara të institucioneve shëndetësore e cila i jep ndihmë mjekësore, sidomos lidhur me mbrojtjen e mjedisit të tij nga infeksioni. 37.2 Detyrë e posaçme e personit i cili vazhdimisht ose kohë pas kohe tajon bacilet e ndonjë sëmundjeje ngjitëse është që ti respektojë masat dhe udhëzimet e parashikuara që i cakton institucioni shëndetësore ose punëtori shëndetësisë. - 38 Verify source ↗
Neni 38
AI-assisted research summary: A person travelling to, or returning from, places where certain infectious diseases exist must also meet the special sanitary conditions and other conditions set out in this law.
Neni 38 Personi që udhëton në vendin ku ekziston kolera, murtaja, lija e madhe, ethet hemorragjike, SARS, gripi i shpendëve, ethet e verdha apo malaria, ose që kthehet nga vendi ku ekziston ndonjëra nga këto sëmundje, përveç masave dhe detyrimeve ka për detyrë ti plotësojë edhe kushtet e posaçme sanitare dhe kushtet të tjera të përfshira në këtë ligj. - 39 Verify source ↗
Neni 39
AI-assisted research summary: Health institutions and health workers who discover a contagious disease must take infection-control and hygiene measures, and health institutions must provide sanitary conditions and set internal anti-infection measures.
Neni 39 39.1 Çdo institucion shëndetësor dhe çdo punëtor i shëndetësisë të cilit gjatë ushtrimit të veprimtarive të veta të rregullta zbulojnë sëmundje ngjitëse, kanë për detyrë të marrin masa të caktuara për parandalimin dhe luftimin e përhapjes së mëtejmë të infeksionit dhe masa më të domosdoshme kundër epidemike dhe higjienike që kushtëzohen nga natyra e sëmundjes si dhe të bëjë analizat të personat e sëmurë dhe të personat e tjerë nga ambienti i tyre për mënyrën e mbrojtjes nga ky infeksion. 39.2 Çdo institucion shëndetësor ka për detyrë ti sigurojë kushtet sanitare dhe kushtet e tjera dhe të zbatojë masa përkatëse tekniko-sanitare, higjienike sanitare, organizative dhe përgjegjësit për mbrojtje nga infektimi brenda institucionit. 14 39.3 Çdo institucion shëndetësor, me aktin e vet të përgjithshëm,në përputhje me dispozitat e miratuara në bazë të këtij ligji, i përcakton masat, detyrimet dhe përgjegjësit për mbrojtjen nga infeksioni në vështrim të paragrafëve 1 dhe 2 të këtij neni. - 40 Verify source ↗
Neni 40
AI-assisted research summary: Residents, organizations, and other institutions must allow competent administrative, health, and healthcare workers to carry out unannounced sanitary inspections and related disease-prevention measures.
Neni 40 Çdo banorë, organizatë apo institucion tjetër kanë për detyrë që t’u mundësojnë organeve kompetente të administratës, institucioneve shëndetësore dhe punëtorëve të shëndetësisë që ti ushtrojnë kontrollet e paparashikuara sanitare të personave, kontrollet e ndërtesave dhe produkteve, të marrin material të nevojshëm për kontroll dhe të ndërmarrin masa të tjera të parashikuara, përkatësisht të caktuara për parandalimin ose për luftimin e sëmundjeve ngjitëse. Kapitulli IV MASAT E SIGURISË PËR MBROJTJEN E POPULLSISË NGA SËMUNDJET NGJITËSE - 41 Verify source ↗
Neni 41
AI-assisted research summary: The Ministry of Health may set special emergency measures to prevent the spread of listed infectious diseases, and health institutions, other organizations, and citizens must help implement certain measures and may receive adequate compensation from the competent body.
Neni 41 41.1 Për ta mbrojtur vendin nga kolera, murtaja, variola vera, ethet hemorragjike virale, ethet e verdha, SARS-i, gripi i shpendëve dhe sëmundjet tjera ngjitëse, merren masat e parashikuara me këtë ligj dhe me konventa ndërkombëtare sanitare dhe me akte tjera ndërkombëtare. 41.2 Për ta parandaluar futjen dhe përhapjen e kolerës, murtajës, variola vera, etheve hemorragjike virale, etheve të verdha, SARS-it, gripit të shpendëve dhe sëmundjeve të tjera ngjitëse në tërë vendin, Ministria e Shëndetësisë, me akte nënligjore përcakton masat e posaçme të jashtëzakonshme për mbrojtje nga këto sëmundje, si vijon: a) Ndalimi i udhëtimit në vendin ku është përhapur epidemia e ndonjërës nga këto sëmundje; b) Ndalimi i qarkullimit në rajonet e infektuara ose drejtpërsëdrejti të rrezikuara; c) Kufizimi ose ndalimi i qarkullimit të llojeve të veçanta të mallrave dhe të produkteve; d) Pjesëmarrja e detyrueshme e institucioneve shëndetësore, institucioneve të tjera dhe e qytetarëve në luftimin e sëmundjes dhe në shfrytëzimin e objekteve, të pajisjes dhe të mjeteve të transportit me qëllim të luftimit të sëmundjeve ngjitëse; 41.3 Për pjesëmarrjen në zbatimin e masave nga pikat a) deri d) të këtij neni, institucioneve shëndetësore, organizatave të tjera dhe qytetarëve u takon kompensimi adekuat nga organi kompetent. - 42 Verify source ↗
Neni 42
AI-assisted research summary: The sanitary inspector carries out border sanitary checks on travelers, their belongings, and transport means in Kosovo’s international traffic.
Neni 42 42.1 Për ta mbrojtur vendin nga futja e sëmundjeve ngjitëse, organizohet dhe ushtrohet kontrolli sanitar i udhëtarëve dhe sendeve të tyre si dhe i mjeteve të transportit në qarkullimin ndërkombëtar që kryhet në kufinjet e Kosovës. 42.2 Kontrollin sanitar në kufi e ushtron inspektori sanitar në bazë të Ligjit për Inspektoratin Sanitar të Kosovës Nr. 2003/22 - 43 Verify source ↗
Neni 43
AI-assisted research summary: The Sanitary Inspector must order sanitary checks at the border, stop movement of persons who are confirmed or suspected to be at risk of certain infectious diseases, and order other sanitary and hygiene measures allowed by law and international sanitary treaties.
Neni 43 Për zbatimin e kontrollit sanitar në kufi, neni 41 paragrafi 2 dhe neni 42 paragrafi 1 dhe 2 të këtij ligji, Inspektori Sanitar ka për obligim: a) Të urdhërojë kontrollin sanitar të personave dhe të materialeve për konstatimin e sëmundjeve ngjitëse; b) Të ndalojë qarkullimin e personave për të cilët konstatohet ose dyshohet se mund të infektohen nga kolera, murtaja, variola vera, ethet hemorragjike virale, ethet e verdha, SARS-it dhe gripit të shpendëve; c) Të urdhërojë marrjen e masave të tjera të parashikuara tekniko- sanitare dhe higjienike kundër sëmundjeve ngjitëse, në përputhje me këtë ligj dhe me detyrimet në bazë të konventave ndërkombëtare sanitare dhe të traktateve të tjera ndërkombëtare. - 44 Verify source ↗
Neni 44
AI-assisted research summary: The ISK organs may impose infectious-disease control measures, including work restrictions, movement bans, limits on public gatherings, disinfection, isolation, treatment, and other sanitary measures.
Neni 44 15 Për zbatimin e kontrollit të parandalimit dhe të luftimit të sëmundjeve ngjitëse, organet e ISK-së përveç masave të theksuara në nenin 41 deri 43 të këtij ligji, kryen edhe këto detyra: a) Personave të sëmurë nga sëmundjet e caktuara ngjitëse dhe të tajueseve të bacileve të këtyre sëmundjeve (mikrob-bartësve) t’ua ndalojë veprimtarinë në punë dhe në detyra të caktuara, përkatësisht në punët dhe në detyrat ku mund të rrezikojnë shëndetin e personave të tjerë; b) Të ndalojnë qarkullimin e personave për të cilët konstatohet ose dyshohet se janë të sëmurë nga sëmundjet e caktuara ngjitëse; c) Të ndalojnë tubimin e personave në shkolla, në kinema, në lokalet publike dhe në vendet e tjera publike, derisa të mos kalojë rreziku nga epidemia; d) Të urdhërojnë dezinfektimin, dezinsektim dhe deratizimin me qëllim të parandalimit ose të luftimit të sëmundjeve ngjitëse; e) Të urdhërojnë izolimin e personave të sëmurë nga sëmundjet e caktuara ngjitëse dhe mjekimin e tyre; f) Të urdhërojnë marrjen e masave të tjera të përgjithshme ose të posaçme të parashikuara tekniko– sanitare dhe higjienike. - 45 Verify source ↗
Neni 45
AI-assisted research summary: The Sanitary Inspector may verbally order urgent measures, without delaying the decision, when inspection finds epidemiological indications that require immediate action to avoid risk to human health.
Neni 45 45.1 Masat nga nenet 41 deri 44 të këtij ligji, ndaj individëve dhe institucioneve urdhërohen me anë të aktvendimit me procedurë administrative. 45.2 Nëse Inspektori Sanitar me inspektim konstaton se ekziston indikacione epidemiologjike që kërkon të ndërmerren masa urgjente për evitimin e rrezikut për shëndetin e njeriut, urdhëron me gojë për zbatimin masave pa shtyrje të vendimit. - 46 Verify source ↗
Neni 46
AI-assisted research summary: Municipal health bodies must send reports and data on implementation of the law and on communicable disease prevention and control to the Ministry of Health. The municipal Sanitary Inspectorate administration must send work reports and related data to the Kosovo Sanitary Inspectorate. The Ministry of Health sets the manner and deadlines for sending these reports and data.
Neni 46 46.1 Organet e komunale shëndetësore kanë për detyrë që Ministrisë së Shëndetësisë t’i dërgojnë raportet lidhur me zbatimin e këtij ligji dhe të dispozitave të miratuara në bazë të tij, si dhe të dhënat lidhur me shfaqjen dhe me masat e ndërmarra për parandalimin dhe luftimin e sëmundjeve ngjitëse. 46.2 Administrata komunale e Inspektoratit Sanitar, ka për detyrë që të dërgoi raportet e punës dhe të dhënat lidhur me masat e ndërmarra për parandalimin dhe luftimin e sëmundjeve ngjitëse Inspektoratit Sanitar të Kosovës. 46.3 Ministria e Shëndetësisë do të caktoi mënyrën dhe afatet e dërgimit të raporteve dhe të dhënave nga paragrafët 1 dhe 2 të këtij neni. - 47 Verify source ↗
Neni 47
AI-assisted research summary: The Ministry of Health is responsible for implementing this law and may adopt the provisions provided for in it.
Neni 47 47.1 Ministria e Shëndetësisë është kompetent për zbatimin e këtij ligji dhe për miratimin e dispozitave të parapara me të. 47.2 Në përputhje me përgjegjësitë nga paragrafi 1 i këtij neni, Ministria e Shëndetësisë ka të drejtë dhe detyrë që: a) Organeve kompetente të administratës të Kosovës, t’i japi instruksionet e detyrueshme kur kjo është në interes të mbarë vendit dhe është e domosdoshme për aplikimin unik të dispozitave; b) Në qoftë se organi kompetent i administratës në Kosovë nuk e kryen një punë të caktuar administrative në bazë të autorizimit nga ky ligj, kurse moskryerja e kësaj pune mund të shkaktojë shfaqjen ose përhapjen e epidemisë së ndonjë sëmundje ngjitëse, nëpërmjet raportit Ministria e Shëndetësisë e njofton Qeverinë. Kapitulli V DISPOZITAT TJERA - 48 Verify source ↗
Neni 48
AI-assisted research summary: The Ministry of Health must monitor communicable diseases, notify the Government of Kosovo, approve and set prevention/control measures, and coordinate responsible bodies during epidemics that threaten the whole country.
Neni 48 Përveç të drejtave dhe detyrave të caktuara në nenet 41 deri 47 të këtij ligji, Ministria e Shëndetësisë: a) Ndjek ecurinë e sëmundjeve ngjitëse në vend dhe në botën e jashtme dhe lidhur me këtë njofton Qeverinë e Kosovës; 16 b) Miraton programin dhe cakton masat për parandalimin dhe luftimin e sëmundjeve ngjitëse që rrezikojnë tërë vendin; c) Organizon punën e organeve kompetente administrative, ministrive tjera që kyçen në çrrënjosjen e sëmundjeve të caktuara ngjitëse dhe për zbatimin e masave të mbrojtjes nga sëmundjet ngjitëse-në rast epidemie që rrezikon tërë vendin. - 49 Verify source ↗
Neni 49
AI-assisted research summary: The Government of Kosovo must provide extra material resources for emergencies related to contagious diseases threatening the whole country.
Neni 49 Në kuadër të mbrojtjes së popullsisë nga sëmundjet ngjitëse që rrezikojnë tërë vendin, Qeveria e Kosovës, siguron mjete materiale shtesë për rastet emergjente: a) Për ushtrimin e kontrollit sanitar në kufijtë e Kosovës dhe për zbatimin e masave lidhur me ushtrimin e këtij kontrolli; b) Për mbulimin e shpenzimeve të izolimit, të ekzaminimit dhe të mjekimit të personave të sëmurë dhe të personave për të cilët dyshohet se vuajnë prej ndonjë nga këto sëmundje ngjitëse; c) Për mbulimin e shpenzimeve të karantinës dhe të kontrollit sanitar të personave që kanë qenë në kontakt me personat e sëmurë ose me personat për të cilët dyshohet se vuajnë prej ndonjërës nga këto sëmundje ngjitëse; d) Për sigurimin e rezervave të nevojshme të vaksinave dhe të preparateve të tjera për parandalimin e përhapjes së këtyre sëmundjeve ngjitëse; e) Për imunizimin e popullsisë dhe për zbatimin e masave të tjera të luftimit të këtyre sëmundjeve, kur një gjë të këtillë urdhëron Ministria e Shëndetësisë. - 50 Verify source ↗
Neni 50
AI-assisted research summary: Kosovo Police Service and IKSHP must cooperate and provide assistance to the Sanitary Inspectorate in epidemic-related travel, movement, and food-circulation restrictions, and in other measures under this law.
Neni 50 Shërbimi Policor i Kosovës, në kuadër të të drejtave dhe të detyrave të veta bashkëpunon me organin kompetent Inspektoratin Sanitar të Kosovës, në bashkëpunim me IKSHP kanë për detyrë t’i japin ndihmë në procedurën e kufizimit ose të ndalimit të udhëtimit në vendin ku mbizotëron epidemia e ndonjë lloji të sëmundjes ngjitëse, në procedurën e ndalimit, përkatësisht të kufizimit të qarkullimit të popullsisë në rajonin e infektuar në procedurën e kufizimit ose ndalimin e qarkullimit të llojeve të veçanta të artikujve ushqimor dhe me rastin e zbatimit të masave të tjera të parashikuara ose të urdhëruara në bazë të këtij ligji. - 51 Verify source ↗
Neni 51
AI-assisted research summary: Ministria e Shëndetësisë forms a commission for protection from infectious diseases, on proposal of IKSHP.
Neni 51 Ministria e Shëndetësisë, formon Komisionin për mbrojtjen nga sëmundjet ngjitëse, si organ profesional dhe konsultativ, të përbërë nga ekspertë të fushave përkatëse, me propozim të IKSHP-së. Kapitulli VI FINANCIMI - 52 Verify source ↗
Neni 52
AI-assisted research summary: This article says financing for activities to prevent and fight communicable diseases is carried out according to Article 57 of the Health Law.
Neni 52 Financimi i aktiviteteve për parandalimin dhe luftimin e sëmundjeve ngjitëse realizohet sipas nenit 57. të Ligjit të Shëndetësisë. Kapitulli VII DISPOZITA NDËSHKIMORE - 53 Verify source ↗
Neni 53
AI-assisted research summary: The Kosovo Sanitary Inspectorate may fine individuals, legal entities, and a legal entity’s responsible person for specified sanitary offences.
Neni 53 Për kundërvajtje administrative sanitare të parashikuara në bazë të këtij ligji, shqiptohen dënime me gjobë nga organet e Inspektoratit Sanitar të Kosovës, si vijon: 53.1 Personi fizik dënohet me gjobë prej 1.000€ deri 2.000 €, kurse personi juridik me gjobë prej 3.000€ deri 8.000€: a) nëse konstaton dhe nuk paraqet sëmundjen, vdekjen nga sëmundja ngjitëse, epideminë, tajimin e shkaktarëve të sëmundjeve të caktuara ngjitëse, bartjen viruseve të hepatitit B dhe C, bartjen e virusit 17 të HIV-it, bartjen e parazitëve të malarjes, lëndimin nga kafsha e tërbuar ose nga kafsha për të cilin dyshohet se është e tërbuar; në pajtim me nenin 13 të këtij ligji; b) nëse nuk e bën imunizimin, seroprofilaksën dhe kimioprofilaksën, në pajtim me nenet 28 deri 32, të këtij ligji; c) nëse nuk i merr masat e parashikuara për parandalimin dhe luftimin e përhapjes së mëtejme të infeksionit ose masat e tjera më të domosdoshme kundërepidemike dhe higjienike që kushtëzohen nga natyra e sëmundjes; d) nëse nuk i cakton masat, detyrat dhe përgjegjësitë për mbrojtje nga sëmundjet ngjitëse dhe nuk i zbaton masat përkatëse tekniko-sanitare, higjienike dhe të tjera për mbrojtjen nga sëmundjet ngjitëse. 53.2 Personi përgjegjës i personit juridik dënohet me gjobë prej 500€ deri 1.500€, për kundravajtje nga paragrafi 1 i këtij neni. - 54 Verify source ↗
Neni 54
AI-assisted research summary: This article sets fines for natural persons, legal persons, and responsible persons in an institution when specified public-health measures are not followed.
Neni 54 54.1 Personi fizik dënohet me gjobë prej 1.000€ deri 2.000 € , kurse personi juridik me gjobë prej 3.000€ deri 8.000€: a) nëse nuk e zbaton masën e përgjithshme ose të posaçme për mbrojtje nga sëmundjet ngjitëse kur kjo është e domosdoshme në bazë të programit të organit kompetent ose kur nuk e zbaton atë brenda afatit të caktuar me këtë program; b) nëse nuk e kryen DDD e detyrueshme, sipas neneve 19 deri 23, të këtij ligji; c) nëse pranon në punë, përkatësisht mban në punë aktive personin për të cilin është konstatuar se lëngon nga sëmundja e caktuar ngjitëse ose tajon bacile të sëmundjes së tillë, ose nëse nuk siguron kontrollet periodike shëndetësore për personat që janë në punë e që ushtrojnë veprimtari të caktuara sipas nenit 26 dhe 27, të këtij ligji; d) nëse nuk ia bën të mundshme organit kompetent shëndetësorë, që t’i kryejë kontrollet e parashikuara të personave, të ndërtesave dhe të produkteve, ose të marrë materialin e nevojshëm për kontroll, me qëllim të parandalimit e të luftimit të sëmundjeve ngjitëse nga neni 38, i këtij ligji; e) nëse nuk vepron në bazë të aktvendimit të ekzekutueshëm të organit kompetent për punët e kontrollit sanitar me të cilin është dhënë urdhri për marrjen e masave të caktuara për mbrojtje nga sëmundjet ngjitëse sipas nenit 39 dhe 42, të këtij ligji. 54.2 Me gjobë prej 500€ deri 1.500€ për veprimin nga paragrafi 1 i këtij neni, do të dënohet për kundërvajtje edhe personi përgjegjës në institucionin përkatës. - 55 Verify source ↗
Neni 55
AI-assisted research summary: A person can be fined 250€ to 1,000€ for several contagious-disease-related violations, and the same fine also applies to a parent or guardian who acts contrary to paragraph 1.
Neni 55 55.1 Personi fizik dënohet me gjobë prej 250€ deri 1.000€, për kundërvajtje: a) nëse refuzon të hospitalizohet dhe izolohet në institucionin shëndetësor, përkatësisht në objektin e caktuar për këtë qëllim kur është sëmurë ose kur dyshohet se është sëmurë nga sëmundja e caktuar ngjitëse sipas nenit 17, të këtij ligji; b) nëse aplikon për punësim, përkatësisht vazhdon të punojë në mënyrë aktive ndonëse është informuar se lëngon nga sëmundja e caktuar ngjitëse apo se tajon shkaktarin e sëmundjes ngjitëse; ose në qoftë se nuk i përmbahet kontrolleve të obliguara shëndetësore për personat që kryejnë veprimtarin e caktuar sipas neneve 24 deri 27, të këtij ligji; c) nëse gjatë kohës së nën mbikëqyrjes shëndetësore, nuk i paraqitet çdo ditë institucionit të caktuar shëndetësor ose nëse nuk i nënshtrohet kontrolleve të nevojshme shëndetësore sipas nenit 34, të këtij ligji; d) nëse nxjerrë nga varri ose transporton personin e vdekur në mënyrën dhe kushtet që mund të përhapin sëmundjen ngjitëse, ose nëse bën transportin e kufomës pa leje të organit kompetent sipas nenit 35, të këtij ligji; 18 e) nëse nuk i plotëson kushtet sanitare ose kushtet e tjera të caktuara me ligj, lidhu me udhëtimin në vendet ku ekzistojnë sëmundjet ngjitëse, sipas nenit 38, të këtij ligji; f) nëse nuk ia bën të mundshme organit kompetent, që të ushtrojë kontrollet e paparashikuara shëndetësore të personave ose kontrollin e objekteve ose të prodhimeve ushqimore, ose të marr materialin e nevojshëm për ta kontrolluar, ose të ndërmarr masa të tjera të parashikuara, përkatësisht të caktuara për parandalimin ose luftimin e sëmundjeve ngjitëse sipas nenit 40, të këtij ligji; g) nëse nuk vepron sipas aktvendimit të ekzekutueshëm të organit kompetent për punët e mbikëqyrjes sanitare, me të cilin është dhënë urdhër për marrjen e masave të caktuara për mbrojtjen nga sëmundjet ngjitëse sipas nenit 42 deri 45, të këtij ligji. 55.2 Me gjobë të parashikuara me këtë nen, dënohet prindi ose kujdestari kur vepron në kundërshtim me paragrafin 1 të këtij neni. - 56 Verify source ↗
Neni 56
AI-assisted research summary: A natural person can be fined 500€ to 1,000€ for carrying out certain activities without prior sanitary checks, refusing sanitary inspection, or refusing required immunization/prophylaxis; a parent or guardian is also fined if they act against paragraph 1.
Neni 56 56.1 Personi fizik dënohet me gjobë prej 500€ deri 1.000€, për kundërvajtje : a) nëse ushtron veprimtari të caktuar pa kontrollin paraprak sanitar ose në qoftë se refuzon që t’i nënshtrohet kontrollit sanitar gjatë ushtrimit të këtyre veprimtarive, ose në qoftë se me rastin e hyrjes në Kosovë refuzon t’i nënshtrohet kontrollit sanitar atëherë kur është i detyrueshëm që ta bëjë këtë, sipas neneve 24 deri 27, të këtij ligji; b) nëse refuzon imunizimin, seroprofilaksën dhe kimioprofilaksën kundër sëmundjeve të caktuara ngjitëse, sipas neneve 28 deri 32, të këtij ligji. 56.2 Me gjobë të parashikuara me këtë nen, dënohet prindi ose kujdestari kur vepron në kundërshtim me paragrafin 1 të këtij neni. - 57 Verify source ↗
Neni 57
AI-assisted research summary: A violation of this law may be treated as a criminal offense and punished under the Penal Code, Chapter XXI.
Neni 57 Kur shkelja e këtij ligji përbën vepër penale, dënohet sipas Kodit Penal, kapitulli XXI. Kapitulli VIII DISPOZITA KALIMTARE - 58 Verify source ↗
Neni 58
AI-assisted research summary: The Ministry of Health must issue subordinate rules on measures, duties, and responsibilities for protecting against and combating infectious diseases within six months after this law enters into force.
Neni 58 Ministria e Shëndetësisë, brenda gjashtë muajve nga data e hyrjes së këtij Ligji në fuqi, ka për detyrë të nxjerrë aktet nënligjore lidhur me masat, detyrimet dhe përgjegjësitë për zbatimin e mbrojtjes dhe luftimin e sëmundjeve ngjitëse. - 59 Verify source ↗
Neni 59
AI-assisted research summary: When this law enters into force, conflicting provisions regulating this area are repealed.
Neni 59 Me hyrjen në fuqi të këtij ligji shfuqizohen të gjitha dispozitat që kanë rregulluar këtë fushë e të cilat janë në kundërshtim me këtë ligj. - 60 Verify source ↗
Neni 60
AI-assisted research summary: This law takes effect after it is approved by the Assembly of Kosovo and promulgated by the Special Representative of the Secretary-General.
Neni 60 Ky ligj hyn në fuqi pas miratimit nga Kuvendi i Kosovës dhe shpalljes nga Përfaqësuesi Special i Sekretarit të Përgjithshëm. UNMIK/REG/2008/23 15.05.2008
Provision text is displayed from LexChat’s stored statute record. Use the official source links to verify amendments, commencement, and current legal force.
Ask AI about this statute
LIGJI NR. 02/L-109 PËR PARANDALIMIN DHE LUFTIMIN E SËMUNDJEVE NGJITËSE
Sign in to ask AI about this statute
Sign in to start authenticated, citation-grounded statute research.
Sign in