LIGJI NR. 02/L-18 PËR MBROJTJEN E NATYRËS
This provision is the preamble and title of the Nature Protection Law.
AI-assisted research synopsis — verify against the official legal text below.
- Jurisdiction
- Kosovo
- Instrument
- Act or statute
- Citation
- 02/L-18
- Version
- Undated source snapshot
- Language
- sq
- Updated
- Official source
- View official record ↗
GMOs activity restrictions air appeals biodiversity biodiversity management biodiversity protection compensation compliance reporting conservation conservation planning deliberate release into environment ecology environment environmental compliance environmental consent environmental planning environmental protection environmental regulation environmental remediation expropriation fines forests fossils +57 more
Statute overview
About this statute
This provision is the preamble and title of the Nature Protection Law. This provision says the law sets out the system for protecting nature in Kosovo and that protected natural values are of interest to Kosovo and receive special protection. This provision states the law’s purpose: to provide a legal basis for protecting nature and supporting its sustainable development. Special laws govern the protection and conservation of land, water, air, forests, and other natural components. This law applies in Kosovo to all legal and natural persons and associations that hold rights and duties under the law, except in direct-risk emergency, rescue, or Kosovo-protection situations.
Search within this statute
Search all stored provisions in this version.
Legal text
Provisions of LIGJI NR. 02/L-18 PËR MBROJTJEN E NATYRËS
Showing 48 of 48
Part preamble
Preamble
- preamble Verify source ↗
Preamble
AI-assisted research summary: This provision is the preamble and title of the Nature Protection Law.
GAZETA ZYRTARE E INSTITUCIONEVE TË PËRKOHSHME TË VETËQEVERISJES NË KOSOVË / PRISHTINË :VITI I / NR. 7 / 01 DHJETOR 2006 Ligji Nr. 02/L-18 PËR MBROJTJEN E NATYRËS Kuvendi i Kosovës, Në mbështetje të Rregullores nr. 2001/9 të dt. 15 maj 2001 për Kornizën Kushtetuese të Vetëqeverisjes së Përkohshme në Kosovë, veçanërisht nenet 5.1 (f), 5.7, 9.1 .26 (a), 9.3.3, Duke parë nevojën për të sjellë standarde mbi mjedisin në Kosovë në harmoni me ato të Bashkimit Evropian; Me qëllim për të mundësuar një mjedis të shëndetshëm në rritje për popullin e Kosovës; Nxjerr : LIGJIN PËR MBROJTJEN E NATYRËS I. DISPOZITAT E PËRGJITHSHME
- 1 Verify source ↗
Neni 1
AI-assisted research summary: This provision says the law sets out the system for protecting nature in Kosovo and that protected natural values are of interest to Kosovo and receive special protection.
Neni 1 Lënda e rregullimit 1.1. Ky ligj përcakton sistemin për mbrojtjen e natyrës në territorin e Kosovës. 1.2. Vlerat e natyrës të përcaktuara në pajtim me këtë ligj janë me interes për Kosovën dhe gëzojnë mbrojtje të posaçme. - 2 Verify source ↗
Neni 2
AI-assisted research summary: This provision states the law’s purpose: to provide a legal basis for protecting nature and supporting its sustainable development.
Neni 2 Qëllimi i ligjit Ky ligj krijon bazën ligjore për mbrojtjen e natyrës, zhvillimin e qëndrueshëm të saj dhe veçanërisht: a) mbrojtjen, ruajtjen, përtëritjen dhe shfrytëzimin e qëndrueshëm të natyrës dhe burimeve të përtëritshme të natyrës; b) rivitalizimin e territoreve të dëmtuara të natyrës ose pjesëve të saj dhe kompensimi për dëmet e shkaktuara; c) ruajtjen dhe restaurimin e baraspeshës ekologjike në natyrë; d) vendosjen e sistemit për planifikim, udhëheqje, inventarizim, monitorim, informim dhe financim, për mbrojtjen e natyrës; e) realizimin e qëllimeve, të përcaktuara në politikat e mbrojtjes së natyrës; f) zvogëlimin e shfrytëzimit tejmase dhe rrezikimit të llojeve të florës dhe faunës e sidomos i atyre me rëndësi të veçantë, të rralla dhe të rrezikuara, si dhe i habitateve të tyre; g) Sigurimin e së drejtës për informim publik dhe pjesëmarrje të publikut në lëmin e mbrojtjes së natyrës; h) sigurimin e së drejtës së qytetarëve për mjedis të shëndoshë, pushim dhe rekreacion në natyrë; i) sigurimin e biodiversitetit përmes ruajtjes së habitateve të rëndësishme natyrore dhe llojeve me rëndësi të florës dhe faunës në statusin e favorshëm të ruajtjes; j) sjelljen e standardeve të Kosovës në harmoni me ato të Bashkimit Evropian sipas seksionit 5.7 të Kornizës Kushtetuese për Vetëqeverisje të Përkohshme në Kosovë. - 3 Verify source ↗
Neni 3
AI-assisted research summary: Special laws govern the protection and conservation of land, water, air, forests, and other natural components.
Neni 3 Ligjet e posaçme 3.1. Ruajtja dhe mbrojtja e tokës, ujit, ajrit, pyjeve dhe përbërësve të tjerë të natyrës, rregullohen me ligje të posaçme. 3.2. Dispozitat e këtij ligji ose ato të Ligjit për Mbrojtjen e Mjedisit do të zbatohen për ruajtjen dhe mbrojtjen e elementeve të trashëgimisë së natyrës që nuk janë rregulluar me ligj të posaçëm. - 4 Verify source ↗
Neni 4
AI-assisted research summary: This law applies in Kosovo to all legal and natural persons and associations that hold rights and duties under the law, except in direct-risk emergency, rescue, or Kosovo-protection situations.
Neni 4 Zbatim i ligjit 4.1. Ky ligj zbatohet në territorin e Kosovës për të gjithë personat juridik, fizik dhe asociacionet të cilat janë bartës të të drejtave dhe detyrimeve që dalin nga ky ligj. 4.2. Ky ligj nuk zbatohet në rastet e evitimit të rrezikut të drejtpërdrejtë për jetën apo shëndetin e njeriut apo pasurisë, shpëtimit të njerëzve ose pasurisë si dhe kryerjes së aktiviteteve për mbrojtjen e Kosovës. 4.3. Dispozitat nga paragrafi 2 i këtij neni, zbatohen vetëm gjatë kohës, sa zgjasin rrethanat e përcaktuara. II. PËRKUFIZIMET - 5 Verify source ↗
Neni 5
AI-assisted research summary: This article defines key terms used in the law on nature protection.
Neni 5 Definimet Shprehjet e përdorura ne këtë ligj, kanë këto kuptime: Natyrë - diversiteti i tërësishëm biologjik dhe peizazhor. Biodiversitet - diversitet gjenetik i llojeve dhe eko-sistemeve. Dëmtimi i natyrës - dëmtimi i natyrës ose i komponentëve të saj, në drejtim të çfarëdo ndryshimi, të ndotjes apo shfrytëzimit, deri në shkallën e pamundësisë për përtëritje dhe kthim në gjendjen e mëparshme me ndikime negative në florën dhe faunën. Rrjeti ekologjik - sistem koherent i kompozuar nga të gjitha zonat e caktuara të mbrojtjes që përmbajnë tipet e habitateve dhe habitatet e llojeve të mbrojtura me këtë Ligj, të cilat funksionojnë për të mundësuar tipet e habitateve natyrore dhe habitaveve të llojeve që të mirëmbahen nëse kërkohet, të rikthehen në gjendje të mëparshme të statusit të ruajtjes në formën e tyre natyrore. Fosilet - tërësi të ruajtura, pjesë ose gjurmë të organizmave të vdekur dhe aktiviteteve të tyre jetësor. Habitatet natyrore - territore tokësore ose ujore të cilat dallojnë për nga karakteristikat gjeografike, abiotike dhe biotike pa marrë parasysh se a janë plotësisht natyrorë apo përafërsisht- natyrore. Habitatet e llojeve - mjedis i definuar nga faktorë specifik biotik dhe abiotik, në të cilat lloje të veçanta të bimëve dhe shtazëve, jetojnë në çdo fazë të ciklit të tyre jetësor. Interpretimi i Përgjithshëm - çdo term që përdoret në këtë Ligj dhe në të Direktivën e BE-së (79/409) apo Direktivën e Habitateve (92/43) do të ketë kuptimin që i është dhënë në Direktivat e BE-së, përveç nëse ekziston një qëllim tjetër i qartë. Lista e kuqe - regjistër i llojeve të rrezikuara të bimëve, kërpudhave dhe shtazëve, i radhitur sipas kategorive të rrezikueshmërisë, duke iu referuar anekseve relevante të Direktivave të BE-së 79/409 dhe 92/43. Llojet me rëndësi - lloje me rëndësi të veçantë për Kosovën dhe llojet e përmendura në Direktivën e BE-së për Habitatet (92/43) ose në Direktivën e BE-së për Shpezët e egra (79/409) dhe anekset relevante dhe të cilat janë të rrezikuara, të ndjeshme dhe kërkojnë përkujdesje të veçantë. Llojet tjera mund të identifikohen si të rëndësishme brenda territorit të Kosovës nëse janë: i) të rrezikuara ii) të ndjeshme, d.m.th. besohet se do të bëhen të ndjeshme apo të rrezikuara në një të ardhme të afërt nëse situata zgjat. iii) Të rralla, d.m.th. me populacione të vogla të cilat nuk janë në gjendjen e tanishme të rrezikuara apo të ndjeshme por ndodhen në rrezik. iv) Endemike dhe kërkojnë vëmendje të veçantë për shkak të natyrës së tyre specifike dhe/apo ndikimit të mundshëm të eksploatimit të tyre në statusin e ruajtjes së tyre. Llojet - secili lloj, nën-lloj apo populacion gjeografik, veçanërisht secili lloj shtazëve dhe bimëve, të gjalla apo vdekura, çdo pjesë që lehtësisht njihet apo çdo pjesë e formuar nga to. Llojet me rëndësi të habitateve natyrore - tipe të habitateve natyrore brenda territorit të Kosovës të cilat janë: i) në rrezik nga zhdukja në formën e tyre natyrore ii) kanë një shkallë të vogël natyrore iii) paraqesin shembuj të shkëlqyeshëm të karakteristikave tipike të një habitati vendor duke iu referuar Direktivës së BE-së 92/43. Ruajtja e natyrës - seri e masave të domosdoshme për mirëmbajtjen dhe për rikthimin e habitateve natyrore dhe populacioneve të llojeve të florës dhe faunës në status të favorshëm të ruajtjes siç referohet me këtë Ligj. Mineralet - elemente homogjene kimike ose kombinime amorfe, të kristalizuara ose amorfe, të strukturës ose formës së caktuar. Në kuptim të këtij ligji mineralet nuk janë lëndë minerare. Ministria - Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor themeluar me Rregulloren 2001/19 dhe 2002/5. Ministri - Ministri i Ministrisë së Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor themeluar me Rregulloren 2001/19 dhe 2002/5. MBPZHR - do të thotë Ministria për Bujqësi, Pylltari dhe Zhvillim Rural e themeluar me Rregulloren 2001/19. Agjencia e Kosovës për Mbrojtjen e mjedisit (AKMM) - e themeluar me Ligjin 2003/9 Organizmat të modifikuara gjenetikisht (OMGJ) - organizma (bimët, shtazët, mikroorganizmat dhe pjesët e tyre), të krijuara përmes inxhinjeringut gjenetik, respektivisht modifikimeve gjenetike, siç definohet me Direktivën e BE-së 2001/18. Peizazhi - hapësirë e caktuar veçoritë e të cilit janë rezultat i veprimit dhe ndërveprimit, të faktorëve natyrorë ose njeriut. Pëlqimi mjedisor - dokument i cili vendos pëlqimin ose refuzimin e projektit. Përbërësit e natyrës - elemente të natyrës, siç janë flora dhe fauna, organizmat e gjallë dhe ekosistemi i tyre (biodiversiteti), toka, uji, ajri, peizazhi, mjedisi jetësor artificial, të mirat natyrore dhe veprimi reciprok i këtyre elementeve. Statusi i Ruajtjes së Habitateve Natyrore - tërësia e ndikimeve në habitate natyrore dhe në llojet specifike të cilat mund të ndikojnë në shpërndarjen e tyre natyrore afatgjatë, strukturën, funksionet si dhe mbijetesën afatgjatë të llojeve të tyre tipike. Statusi i ruajtjes së habitatit natyror do të konsiderohet si i favorshëm kur: i) shtrirja e saj natyrore dhe zonat të cilat i përfshinë në atë shtrirje janë stabile apo në rritje. ii) Struktura dhe funksionet specifike të cilat janë të domosdoshme për mirëmbajtjen ekzistojnë dhe do të vazhdojnë të ekzistojnë në një të ardhme të parashikuar, dhe iii) Statusi i ruajtjes së llojeve të tyre specifike është i favorshëm siç referohet me këtë Ligj. Statusi i ruajtjes së llojeve - tërësia e ndikimeve përmes veprimit në lloje të cilat mund të ndikojnë në shpërndarjen afatgjatë dhe begatinë e populacioneve të tyre brenda territorit. Statusi i ruajtjes do të konsiderohet i favorshëm, nëse: i) të dhënat e dinamikës së populacionit, lidhur me llojet ndikojnë në mbajtjen e tyre në baza afatgjata, si një komponentë i dukshëm, i habitateve të tyre natyrore, ii) shtrirja natyrore e llojeve nuk është zvogëluar dhe as nuk duket të zvogëlohet për një të ardhme të afërt , dhe iii) ekziston dhe me siguri, do të vazhdon të mbetet një habitat i madh dhe i mjaftueshëm, për mirëmbajtjen e populacioneve të tyre, në baza afatgjate. Shfrytëzimi i qëndrueshëm - shfrytëzimi i elementeve të natyrës në mënyrën dhe shkallën e mosshterrjes së aftësive të tyre ripërtëritëse ose shkaktimin e zvogëlimit të resurseve natyrore dhe llojshmërive biologjike dhe peizazhore dhe me këtë ta mbajë potencialin e tyre, nga zanafilla për përmbushjen e kërkesave dhe nevojave, të brezave të sotëm dhe të ardhshëm. Shkalla e I - e mbrojtjes - aplikohet në zona, me veçori natyrore të jashtëzakonshme që kanë të bëjnë me dukuri natyrore, lloje të rralla dhe të rrezikuara të bimëve, shtazëve dhe tipeve të habitateve. Kjo zonë gëzon karakterin e mbrojtjes strikte. Shkalla e II - e mbrojtjes - aplikohet në zonën që karakterizohet me ekosisteme, vlera peizazhore dhe vlera të tjera të natyrës në të cilat, mund të ushtrohet veprimtari e cila nuk është në kundërshtim me destinimin e mbrojtjes. Shkalla e III - e mbrojtjes - aplikohet në zonë të destinuar për ndërtimin e objekteve për rekreacion, turizëm dhe nevojat e banorëve në zona të mbrojtura. Shpellë - zgavër/hapësirë nëntokësore më e gjatë se 5 metra e krijuar në kushte natyrore, nën veprimin e faktorëve me origjinë jo organike. Të mirat e natyrës - të gjithë përbërësit e natyrës që njeriu i shfrytëzon për qëllime ekonomike. Të mirat e natyrës mund të jenë të papërtëritshme (lëndët minerale) dhe të përtëritshme (të mirat biologjike, uji, toka e përtëritshme). Vlerat e natyrës - pjesë të natyrës të cilat meritojnë mbrojtje të posaçme, për të ruajtur larminë biologjike dhe peizazhore, për shkak të ndjeshmërisë së tyre ose interesit shkencor, kulturor, estetik, arsimor dhe ekonomik. Vlerat e mbrojtura të natyrës - vlera të natyrës, të shpallura nga organet e përcaktuara me këtë ligj dhe të regjistruara në regjistrin për vlerat e mbrojtura të natyrës. Zonë - një hapësirë e definuar gjeografike që është e kufizuar në mënyrë të qartë. Zhvillim i qëndrueshëm - sistem i kushteve dhe aktiviteteve shoqërore-ekonomike që mbrojnë llojet e egra dhe mjedisin jetësor artificial, për brezat e sotëm dhe të ardhshëm, shfrytëzimin e resurseve natyrore, në mënyrë të arsyeshme, për ruajtjen e ekosistemeve, cilësisë së jetës dhe llojshmërisë biologjike dhe kulturore në baza të periudha të gjata kohore brenda aspektit të ekosistemit si tërësi. Projekt - çdo aktivitet, operim, zhvillim dhe ndryshim i propozuar në shfrytëzimin e tokës apo zgjatje të rëndësishme dhe ndërrime të tjera (të konsideruara nga autoritetet kompetente si ndërrime substanciale në instalime apo ndryshime në operacione të cilat mund të kenë ndikime të mëdha negative në shëndetin e njerëzve dhe mjedis) të cilat nuk mund të implementohen pa pëlqim mjedisor apo leje mjedisore. III. PARIMET THEMELORE - 6 Verify source ↗
Neni 6
AI-assisted research summary: Public authorities must follow the law’s principles; legal and natural persons must protect nature and cooperate to prevent damage, polluters/users must pay related costs, and central and local authorities must ensure effective nature protection governance.
Neni 6 Autoritetet publike, me rastin e zbatimit të dispozitave të këtij ligji, respektojnë parimet në vijim: a) Parimi i bashkëpunimit - Të gjithë personat juridik dhe fizik, janë të detyruar ta ruajnë natyrën, të bashkëpunojnë në pengimin e veprimtarive që rrezikojnë ose dëmtojnë natyrën, për zbutjen e dëmtimeve, eliminimin e pasojave të dëmtimeve dhe ripërtëritjen e natyrës së dëmtuar. b) Parimi i qëndrueshmërisë - Shfrytëzimi i të gjitha llojeve të florës e faunës, mineraleve dhe territoreve me karakteristika natyrore ose përafërsisht natyrore, mund të bëhet vetëm deri në nivelin që nuk cenon larminë biologjike dhe peizazhore. c) Parimi i integrimit - Interesat e ruajtjes së natyrës, merren parasysh me rastin e përcaktimit të strategjisë për zhvillim ekonomik, planifikim hapësinor dhe gjatë aplikimit të masave të caktuara nga organet qeveritare. d) Parimi dëmtuesi, shfrytëzuesi i natyrës paguan - Dëmtuesi dhe shfrytëzuesi detyrohen t’i paguajnë shpenzimet, taksat etj.,për dëmtimin ose shfrytëzimin e natyrës apo të resurseve natyrore. e) Parimi i arsimimit dhe vetëdijesimit publik - Ndërgjegjësimi për aplikimin e këtij ligji dhe të akteve tjera ligjore për ruajtjen e natyrës arrihet përmes arsimimit dhe vetëdijesimit publik. f) Parimi i përgjegjësisë - Organet menaxhuese, publiku dhe subjektet ekonomike, janë të detyruar që veçanërisht, të kujdesen për: zhvillimin e qëndrueshëm gjatë realizimit të veprimtarive të shfrytëzimit ekonomik të resurseve të përtëritshme dhe të papërtëritshme natyrore; pengimin, zvogëlimin e dëmeve dhe rreziqeve për shëndetin e njeriut. g) Parimi i menaxhimit efektiv për mbrojtjen e natyrës - Organet e pushtetit qendror dhe lokal, do të sigurojnë dhe koordinojnë qeverisje efektive për mbrojtjen e natyrës. IV. DOKUMENTET E MBROJTJES SË NATYRËS - 7 Verify source ↗
Neni 7
AI-assisted research summary: The Kosovo Assembly approves the Nature Protection Strategy and Action Plan on the Government’s proposal.
Neni 7 Strategjia dhe Plani i Veprimit për Mbrojtjen e Natyrës 7.1. Dokumentet e mbrojtjes së natyrës përfshijnë: Strategjinë dhe Planin e veprimit, dhe programet për mbrojtjen e natyrës. 7.2. Strategjia dhe Plani i Veprimit për Mbrojtjen e Natyrës përpilohen në një dokument të vetëm i cili përmban, detyrat dhe politikën e mbrojtjes së natyrës dhe ofron mbikëqyrje dhe mbrojtje të pjesëve tjera të rëndësishme, të trashëgimisë natyrore. 7.3. Strategjia dhe Plani i veprimit për Mbrojtjen e Natyrës nga paragrafi 2 i këtij neni përmban: a) përshkrimin e përgjithshëm të zonave të mbrojtura të natyrës dhe veprimtarive të cilat janë me rëndësi, për ruajtjen e biodiversitetit, b) kërkesat e përgjithshme si dhe detyrimet sektoriale dhe ndërsektoriale, për mbrojtjen dhe ruajtjen e zonave të mbrojtura të natyrës, peizazheve dhe vlerave të natyrës, c) propozimin e masave për shfrytëzimin e qëndrueshëm të natyrës, d) detyrat afatmesme dhe afatgjate të mbrojtjes dhe ruajtjes së llojeve të mbrojtura, mineraleve, zonave të mbrojtura të natyrës dhe caktimit të zonave të reja për mbrojtje, e) detyrat afatmesme dhe afatgjate, për vendosjen dhe mirëmbajtjen e rrjetit ekologjik dhe të korridoreve ekologjike, f) detyrat afatmesme dhe afatgjate, për mirëmbajtjen e territoreve të ndjeshme të mjedisit jetësor dhe të ekosistemeve, g) sistemin e kushteve dhe parimeve të rëndësishme nga pikat a,b,c, dhe d të këtij paragrafi, h) programet afatmesme dhe afatgjatë për kërkime, zhvillime, detyra demonstruese dhe arsimore në popullarizimin e mbrojtjes së natyrës dhe ruajtjes të saj, i) planifikimin e burimeve të financimit, j) parimet për vendosjen dhe funksionimin e sistemeve monitoruese, grumbullimin e të dhënave, regjistrimin dhe vlerësimin e peizazheve, llojeve, mineraleve dhe të territoreve, me karakteristika natyrore ose përafërsisht natyrore. 7.4. Strategjinë dhe Planin e veprimit për Mbrojtjen e Natyrës e aprovon Kuvendi i Kosovës me propozim të Qeverisë. - 8 Verify source ↗
Neni 8
AI-assisted research summary: Municipal assemblies must issue a nature protection program for their administrative territory.
Neni 8 Programet për mbrojtjen e natyrës 8.1. Kuvendet Komunale nxjerrin programin për mbrojtjen e natyrës për territorin e tyre administrativ. 8.2. Programet përmbajnë masat e detajizuara të mbrojtjes që dalin nga ky ligj. V. ORGANET PËRGJEGJËSE PËR MBROJTJEN E NATYRËS - 9 Verify source ↗
Neni 9
AI-assisted research summary: The Ministry, the municipal nature-protection office, and the Kosovo Nature Protection Institute must carry out the tasks listed in this article.
Neni 9 9.1. Punët administrative dhe profesionale i kryen Ministria dhe zyra e administratës komunale për mbrojtjen e natyrës. 9.2. Punët profesionale në mbrojtjen e natyrës për Kosovën, i kryen Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Natyrës (këtu e tutje: Instituti) në kuadër të AKMM-së si vijon: a. mbledhja dhe përpunimi i shënimeve lidhur me mbrojtjen e natyrës, b. hartimi i bazave të caktuara për llojet e bimëve, shtazëve, kërpudhave, habitateve, ekosistemeve dhe peizazheve, c. monitorimi e gjendjes të larmisë biologjike dhe peizazhore dhe propozimi i masave për mbrojtjen e natyrës, d. kryerja e analizave statistikore, përmbledhja e rezultateve dhe hartimi i raporteve për gjendjen e mbrojtjes së natyrës, e. zbatimi i akteve ndërkombëtare për mbrojtjen e natyrës. 9.3. Mjetet për kryerjen e veprimtarisë së institutit, të përcaktuara me këtë ligj, sigurohen nga buxheti i Kosovës dhe nga burimet tjera, në pajtim me ligj. - 10 Verify source ↗
Neni 10
AI-assisted research summary: Komunat must carry out several nature-protection duties in line with this law and related planning documents.
Neni 10 10.1. Komunat detyrohen, që në pajtim me këtë ligj, Strategjinë dhe Planin e Veprimit për mbrojtjen e natyrës dhe dokumentet për planifikim hapësinor që: a. të kujdesen për ruajtjen e larmisë biologjike dhe peizazhore në territorin e vet; b. të shpallin zonat e mbrojtura që janë kompetencë e tyre; c. të sigurojnë kushtet për mbrojtjen dhe ruajtjen e zonave të mbrojtura që janë në kompetencën e tyre; d. të marrin pjesë në procedurën e shpalljes së zonave të cilat i shpall Kuvendi dhe Qeveria; e. të marrin pjesë në hartimin e planeve për menaxhimin e zonave të mbrojtura që janë në kompetencën e tyre; f. të mbajnë regjistrin për shënimet që janë me rëndësi për mbrojtjen e natyrës; g. të informojnë publikun për gjendjen e natyrës në territorin e tyre dhe masat e ndërmarra për mbrojtjen dhe ruajtjen e saj; h. të kryejnë edhe punë të tjera, të përcaktuara me këtë ligj dhe dispozitat e nxjerra prej tij. 10.2. Mjetet për kryerjen e veprimtarisë në mbrojtjen e natyrës, sigurohen nga komunat përmes buxhetit të tyre dhe nga burimet tjera, në pajtim me ligj. VI. MASAT E PËRGJITHSHME PËR MBROJTJEN E NATYRËS - 11 Verify source ↗
Neni 11
AI-assisted research summary: This article protects landscapes and allows environmental consent only when a plan or project does not harm protected or endangered species, habitats, or landscapes; in exceptional public-interest cases, otherwise prohibited projects may still proceed with compensatory measures.
Neni 11 Mbrojtja e peizazheve 11.1. Mbrojtja e peizazheve ka për qëllim mbrojtjen e: a) karakteristikave të ekosistemeve dhe llojeve të rralla e të rrezikuara, b) veçorive të peizazheve të rrezikuara, c) vlerave rekreative të peizazheve. 11.2. Pëlqimi mjedisor jepet nëse konstatohet, se plani dhe projekti, nuk dëmton statusin e favorizuar të mbrojtjes së llojeve të mbrojtura apo të rrezikuara të habitateve dhe peizazheve. 11.3. Ndikimi negativ, sipas paragrafit 2 të këtij neni, ekziston nëse, plani ose projekti mund të shkaktojë: a) efekte negative tek një numër i konsiderueshëm i llojeve bimore, kërpudhave dhe llojeve shtazore të rrezikuara, të rralla ose të ndjeshme, si pasojë e veprimeve negative, b) nëse pritet çrregullim i madh në relacionet ose veprimet reciproke në mes të llojeve bimore dhe shtazore dhe faktorëve të tyre natyrorë, biotik ose abiotik (gjeologjike, klimatike, tokësore, ujërave sipërfaqësor dhe nëntokësor etj.) në ekosisteme apo pjesë të tyre. 11.4. Përjashtimisht, projekti i propozuar i cili normalisht to të ndalohej sipas paragrafëve 2 dhe 3 të këtij neni, mund të lejohet nëse konsiderohet i nevojshëm duke pasur parasysh interesin publik përfshirë edhe arsyet e natyrës ekonomike dhe sociale. a. autoriteti kompetent do të ndërmarr masa adekuate për pengimin e keqësimit të habitateve natyrore dhe habitateve të llojeve në zona të tilla, sikurse edhe pengimin e shqetësimit të llojeve për të cilat janë caktuar zonat, përderisa një shqetësim i tillë, mund të jetë i rëndësishme sa i përket qëllimeve të Ligjit; b. secili plan apo projekt që ka efekt të rëndësishëm për menaxhimin e zonës, qoftë individualisht apo në kombinim me plane të tjera apo projekte, do ti nënshtrohet vlerësimeve përkatëse, lidhur me ndikimet e tyre dhe autoriteti kompetent do të pajtohet lidhur me planin apo projektin, vetëm pas të sigurohet që nuk do të ketë ndikim keqësues në integritetin e zonës së caktuar; c. përkundër vlerësimeve negative të implikimeve të zonës, plani apo projekti, duhet medoemos të ekzekutohet për arsye imperative të interesit publik, përfshirë edhe ato lidhur me shëndetin njerëzor, sigurinë publike dhe ato të natyrës sociale dhe ekonomike, autoriteti kompetent do të kërkojë të gjitha masat kompensuese të domosdoshme, për të siguruar koherencën e ekosistemit të caktuar; 11.5. Me aktin nënligjor do të parashihet se cilat interesa publike, kanë rëndësi më të madhe, se sa rëndësia e mbrojtjes së natyrës. - 12 Verify source ↗
Neni 12
AI-assisted research summary: This article says species protection includes protecting wild animals and plants from human damage, protecting and conserving habitats, and helping rare species grow in suitable places.
Neni 12 Mbrojtja e llojeve të florës dhe faunës së egër 12.1. Mbrojtja e llojeve përfshinë: a) Mbrojtjen e llojeve të shtazëve dhe bimëve nga dëmtimi nga ana e njeriut, b) Mbrojtjen dhe ruajtjen e habitateve të llojeve të florës e faunës sё egёr, c) Popullzimin e llojeve të rralla të florës dhe faunës së egër në vendet e përshtatshme për zhvillimin dhe shumëzimin e tyre. 12.2. Dispozitat ligjore mbi të drejtën e gjuetisë, peshkimit dhe shfrytëzimit të pyjeve nuk preken nga dispozitat e këtij neni. - 13 Verify source ↗
Neni 13
AI-assisted research summary: The Ministry may issue a subordinate act listing wild fauna and flora for special protection, and harming protected species and protected birds is forbidden.
Neni 13 13.1. Ministria me akt nënligjor përcakton: a). listën e llojeve të faunës së egër për mbrojtje të veçantë, b). listën e llojeve florës së egër për mbrojtje të veçantë, 13.2. Shfarosja, dëmtimi, vrasja, zhvendosja ose shqetësimi i llojeve të mbrojtura të përcaktuara me aktet nënligjore nga neni 12 si dhe të shpezëve të mbrojtur me Direktivën Evropiane 79/409/EEC është e ndaluar dhe sanksionohet me dispozitat e këtij ligji dhe atyre të Kodit të Përkohshëm Penal të Kosovës. 13.3. Personat të cilët nuk i lajmërojnë organet kompetente për veprimet në kundërshtim me nenin 12.1 mund të jenë gjithashtu subjekt i sanksionimit ligjor. - 14 Verify source ↗
Neni 14
AI-assisted research summary: Owners of land with protected habitats must protect and care for the species and habitats, report possible changes to the competent authorities, and allow research and scientific activities.
Neni 14 Obligimet e pronarëve ose shfrytëzuesve të tokave Pronarët e tokave në të cilat ndodhen habitatet e mbrojtura janë të detyruar: a) të ruajnë dhe përkujdesen për llojet dhe habitatet b) të raportojnë organeve kompetente për ndryshimet e mundshme, c) të lejojnë aktivitetet hulumtuese dhe shkencore mbi llojet dhe habitatet e mbrojtura. - 15 Verify source ↗
Neni 15
AI-assisted research summary: Plants of importance on the Red List may not be harvested, uprooted, damaged, collected, kept, transported, sold, or exchanged.
Neni 15 Flora e mbrojtur 15.1. Për llojet me rëndësi të florës të evidentuara në Listën e kuqe ndalohet: a) vjelja, shkulja me rrënjë, apo dëmtimi si dhe grumbullimi i tyre . b) mbajtja, transportimi, shitja, dhe ndërrimi i tyre. 15.2. Ndalesat nga paragrafi 1 i këtij neni përfshijnë të gjitha fazat e cikleve jetësore të bimëve. 15.3. Deri në nxjerrjen e Listës së kuqe, Ministri me akt nënligjor, me pëlqim të MBPZHR përcakton listën e llojeve të florës për të cilat vlejnë ndalesat nga paragrafi 1 i këtij neni. - 16 Verify source ↗
Neni 16
AI-assisted research summary: It prohibits certain acts against fauna species listed in the Red List and gives the Minister power to set protective rules.
Neni 16 Fauna e mbrojtur 16.1. Për llojet e faunës të evidentuara në Listën e kuqe ndalohet: a) përvetësimi apo vrasja e qëllimshme; b) shqetësimi i qëllimshëm sidomos gjatë reproduktimit, gjumit dimëror dhe migrimit të tyre; c) shkatërrimi i qëllimshëm apo marrja e vezëve; d) heqja ose dëmtimi i qëllimshëm i çerdheve, strofullave dhe vendbanimeve të tyre; e) mbajtja, transportimi, shitja ose këmbimi i llojeve të faunës së egër f) veprimet të cilat mund të shkaktojnë zhdukje apo shqetësime të populacionit të atyre llojeve. 16.2. Ministri, me akt nënligjor, përcakton rregullat përkatëse të nevojshme për mbrojtjen e llojeve të faunës nga Lista e kuqe. 16.3. Ndalesat nga paragrafi 1 pika a) dhe b) të këtij neni, kanë të bëjnë me të gjitha fazat e cikleve jetësore të shtazëve. 16.4. Deri në nxjerrjen e Listës së kuqe, Ministri me pëlqim të MBPZHR, me akt të veçantë, përcakton listën e llojeve të faunës për të cilat vlejnë ndalesat nga paragrafi 1 i këtij neni. - 17 Verify source ↗
Neni 17
AI-assisted research summary: The Minister may grant exemptions from protection by a special act, if the exemptions do not negatively affect important species.
Neni 17 Përjashtimet nga mbrojtja Në pajtim me nenin 11, Ministri, me akt të veçantë, mund të lejojë përjashtime me kusht që këto përjashtime të mos kenë pasoja negative në llojet me rëndësi. a) në interes të mbrojtjes së llojeve të florës dhe faunës dhe ruajtjen e habitateve natyrore; b) për pengimin e dëmeve të mëdha në kulturat bujqësore, në bagëti, në pyje, në peshkim, në ujëra dhe në format tjera të pronësisë; c) në interes të mbrojtjes së shëndetit publik dhe sigurisë publike apo për arsye të tjera të domosdoshme të interesit publik, përfshirë ato të natyrës ekonomike dhe sociale dhe pasojat beneficuese të rëndësisë së veçantë për mjedisin; d) për qëllime të arsimit dhe kërkimeve, të ri-populimit dhe ri-futjes së këtyre llojeve dhe për operimet e shumëzimit të cilat janë të nevojshme për këto qëllime, përfshirë edhe promovimin e seleksionimit artificial të bimëve; e) për lejimin, në kushte të rrepta me bazë selektive dhe në shkallë të kufizuar, për marrjen ose ruajtjen e llojeve të caktuara dhe të rëndësishme në numër të kufizuar të specifikuar me akt nënligjor. - 18 Verify source ↗
Neni 18
AI-assisted research summary: Ndalohet me qëllim futja e llojeve të reja të florës dhe faunës që nuk e kanë prejardhjen nga Kosova; Ministri mund të lejojë përjashtimisht futje të tilla me akt nënligjor nëse nuk sjellin pasoja negative. Reintroduktimi i bimëve dhe shtazëve të zhdukura në Kosovë kërkon pëlqim paraprak të Ministrisë dhe MB P ZH R.
Neni 18 Futja e llojeve të reja ose të zhdukura 18.1. Për qëllime të mbajtjes së baraspeshës ekologjike, ndalohet futja e qëllimshme (introduktimi) e llojeve të reja të florës dhe faunës të cilat nuk kanë prejardhje nga territori i Kosovës. Përjashtimisht, Ministri me akt nënligjor mund të lejoj futjen e llojeve të reja nëse një gjë e tillë nuk ka pasoja negative për habitatet brenda vëllimit të tyre natyrorë ose për llojet e egra të florës dhe faunës. 18.2. Futja e serishme (ri-introduktimi) e bimëve dhe shtazëve të zhdukura në Kosovë, bëhet vetëm me pëlqimin paraprak të Ministrisë dhe MB P ZH R. - 19 Verify source ↗
Neni 19
AI-assisted research summary: GMOs may be imported, transported, used in restricted conditions, intentionally released into the environment, and traded only with appropriate protection measures, and the Government issues the permit.
Neni 19 Organizmat e modifikuar gjenetikisht 19.1. Për të penguar ndikimin negativ në ruajtjen dhe shfrytëzimin e qëndrueshëm të biodiversitetit, duhet të sigurohen dhe zbatohen masat përkatëse të mbrojtjes për qëllime të sigurisë në importimin, transportimin, shfrytëzimin e kufizuar, futjen e qëllimshme në mjedis dhe tregtimin e organizmave të modifikuar gjenetikisht (këtu e tutje: OMGJ). 19.2. Lejen për importimin, transportimin, përdorimin e kufizuar, futjen me qëllim në mjedis, lëshimin në treg të OMGJ-ve ose prodhimeve të cilat përmbajnë OMGJ e lëshon Qeveria. 19.3. Për ta përcjellur gjendjen dhe zhvillimin në lëmin e përdorimit të OMGJ-ve si dhe për ofrimin e ndihmës profesionale organeve kompetente te administratës, Qeveria themelon Këshillin Shkencor për shfrytëzimin e kufizuar, futjen në mjedis, ushqimin e ri dhe ushqimin për kafshë që përmban OMGJ. 19.4. Qeveria, me akt të veçantë, rregullon përbërjen, fushëveprimtarinë dhe mënyrën e punës së Këshillit Shkencor nga paragrafi 3 i këtij neni. - 20 Verify source ↗
Neni 20
AI-assisted research summary: Minerals and fossils are public property of Kosovo. A discoverer must notify the Ministry within 15 days when especially important minerals or fossils are found, and must first offer the sale to the Ministry in that case.
Neni 20 Mineralet dhe fosilet 20.1. Mineralet dhe fosilet janë pasuri publike e Kosovës. 20.2. Ndalohet shkatërrimi i pajustifikuar i mineraleve dhe fosileve, dëmtimi i vend gjetjeve të tyre, përveç kur ekziston interesi publik. 20.3. Për zbulimin e mineraleve dhe fosileve, me rëndësi të posaçme për shkak të vëllimit, raritetit, përbërjes apo vetive tjera të tyre, lajmërohet Ministria, në afatin prej 15 ditësh, nga dita e zbulimit. 20.4. Në propozim të AKMM-së, ministri, me akt të veçantë, përcakton se cilat minerale dhe fosile paraqesin vlera të mbrojtura të natyrës. 20.5. Në rastin nga paragrafi 3 i këtij neni, zbuluesi është i detyruar fillimisht t’i ofrojë shitjen Ministrisë. VII. MASAT E VEÇANTA PËR MBROJTJEN E NATYRËS - 21 Verify source ↗
Neni 21
AI-assisted research summary: This article defines protected nature areas, requires the Ministry to prepare a list of them after consulting AKMM, and forbids deterioration of protected status once territory is included in the proposed list.
Neni 21 Zonat e mbrojtura të natyrës 21.1. Zonë e mbrojtur e natyrës është zonë e shpallur me qëllim të mbrojtjes dhe përkujdesjes së biodiversitetit, peizazheve, karakteristikave natyrore dhe trashëgimisë kulturore dhe për ofrimin e menaxhimit efektiv përmes mjeteve juridike dhe mjeteve të tjera. 21.2. Ministria ka për detyrë që, pas konsultimit me AKMM, të përgatis një listë të zonave të mbrojtura të natyrës në bazë të kritereve të vlerësimit të vendeve të përcaktuara me Aneksin III të Direktivës mbi Habitatet të BE-së dhe informatat tjera të rëndësishme. Ministria duhet të përcaktoj për secilën zonë llojin me rëndësi të habitatit dhe llojeve. 21.3. Zonat e mbrojtura sipas këtij ligji janë kategoritë I deri VI të Unionit Ndërkombëtar për Konservimin e Natyrës (IUCN): I. Rezervati strikt i natyrës, zonë e mbrojtur kryesisht për qëllime shkencore. II. Parku nacional, zonë e mbrojtur kryesisht për qëllime të mbrojtjes së ekosistemeve dhe rekreacionit. III. Monumenti natyror, zonë e mbrojtur kryesisht për qëllime të konservimit të karakteristikave specifike natyrore. IV. Zona menaxhuese e habitateve ose llojeve të mbrojtura, zonë e mbrojtur për ruajtjen e habitateve ose llojeve të mbrojtura. V. Peizazhet e mbrojtura, zonë e mbrojtur për qëllime të ruajtjes së peizazheve. VI. Zona e mbrojtur e resurseve natyrore, zona e mbrojtur me qëllim të shfrytëzimit të qëndrueshëm të ekosistemeve natyrore. 21.4. Pas përfshirjes së territorit në listën e propozuar të zonave të mbrojtjes së natyrës, ndalohet çfarëdo përkeqësimi i gjendjes së mbrojtur të secilës pjesë të asaj hapësire. - 22 Verify source ↗
Neni 22
AI-assisted research summary: This article defines a strict nature reserve, says public access is limited, gives the Government power to declare one, and says Ministry permission is needed for scientific research and educational visits.
Neni 22 Rezervati strikt i natyrës 22.1. Rezervat strikt i natyrës është territori tokësor ose ujor që disponon me ekosisteme të shquara me veti gjeologjike dhe lloje i destinuar para së gjithash për kërkime shkencore dhe monitorim mjedisor. Qasja e publikut në rezervatin strikt tё natyrёs është e kufizuar. 22.2. Qëllimet e menaxhimit me rezervatet strikte të natyrës janë: a. ruajtja e habitateve, ekosistemeve dhe llojeve nga shqetësimet b. përkujdesja e resurseve gjenetike në gjendje dinamike dhe evolutive c. përkujdesja e proceseve të themeluara ekologjike d. ruajtja e vetive strukturore peizazhore apo relieveve shkëmbore e. ruajtja e mostrave të mjedisit natyror për studime shkencore f. arsimimi dhe monitorimi mjedisor g. ulja e shqetësimeve përmes planifikimit me kujdes të zbatimit të hulumtimeve dhe aktiviteteve të tjera h. kufizimi i qasjes së publikut për informim. 22.3. Shpalljen e rezervatit strikt të natyrës e bën Qeveria. 22.4. Për hulumtime shkencore dhe realizimin e vizitave për qëllime të arsimimit në rezervatin strikt të natyrës nevojitet leja e Ministrisë. 22.5. Për rezervatet strikte të natyrës vlen shkalla e I-rë e mbrojtjes. - 23 Verify source ↗
Neni 23
AI-assisted research summary: Kosovo’s public park is a natural area declared by law by the Assembly of Kosovo.
Neni 23 Parku publik i Kosovës 23.1. Park publik i Kosovës është territor natyror i cili shpallet për: a) mbrojtjen e tërësisë ekologjike, të një apo më shumë ekosistemeve, për brezat e sotëm dhe të ardhshëm; b) përjashtimin e shfrytëzimeve apo uzurpimet me qëllim të ndryshimit dhe dëmtimit të natyrës; c) sigurimin e bazave për qëllime shpirtërore, shkencore, arsimore, rekreative, kulturore dhe mundësi vizitash, në pajtim me parimet e mbrojtjes së mjedisit. 23.2. Parku publik i Kosovës shpallet me ligj nga Kuvendi i Kosovës. - 24 Verify source ↗
Neni 24
AI-assisted research summary: This article defines natural monuments and says they are declared by the municipality, except those of special importance for Kosovo, which are declared by the Government on proposal of AKMM.
Neni 24 Monumentet natyrore 24.1. Monumenti natyror është territor që përmban, një ose më shumë veçori specifike natyrore dhe kulturore me vlera të posaçme ose unikate, për shkaqe rariteti, vetish natyrore, reprezentative, rekreative dhe estetike ose vlera të posaçme kulturore. 24.2. Monumentet natyrore mund të jenë me karakter: a) gjeologjik (paleontologjik, mineralogjik, hidrogjeologjik, gjeologjik, sedimentet) b) gjeomorfologjik (shpella, humnera, shkëmbinj); c) hidrologjik (burime, ujërrjedha, ujëvara, liqene); d) botanik (ekzemplarët e rrallë të botës bimore, kopshti botanike); 24.3. Monumentet e natyrës shpallen nga komuna, përveç atyre me rëndësi të posaçme për Kosovën të cilat shpallen nga Qeveria, në propozim të AKMM. 24.4. Qëllimet e menaxhimit të monumenteve natyrore janë: a) mbrojtja dhe ruajtja e vetive të qëndrueshme natyrore me rëndësi të posaçme, cilësive unikate, dhe vlerave inspiruese; b) ofrimin e mundësive për kërkime shkencore, arsimore, interpretuese dhe vlerësuese nga publiku; c) ndalimi dhe pengimi i shfrytëzimeve dhe vizitave të cilat mund të shkaktojnë ndryshime ose dëmtime; d) ofrimi i beneficioneve aq sa është e lejueshme për popullatën e cila jeton në ato territore, në pajtim me qëllimet menaxhuese. - 25 Verify source ↗
Neni 25
AI-assisted research summary: This article regulates cave declaration, access, exploration, study, use, and protection.
Neni 25 Shpellat 25.1. Shpallja e shpellave bëhet me vendim të Qeverisë. 25.2. Hyrja në shpella, eksplorimi dhe studimi i shpellave, bëhet me leje të Ministrisë e cila jepet në propozim të autoriteteve lokale përkatëse, institucioneve shkencore dhe organizatave të specializuara jofitimprurëse, në përputhje me rekomandimet e tyre. 25.3. Zbulimi i shpellave dhe rezultatet e eksplorimit të tyre i bëhen të njohura, me raporte të hollësishme, Ministrisë. Ministria, sipas nevojës u dërgon kopje të raportit institucioneve shkencore, organizatave të interesuara jofitimprurëse si dhe autoriteteve lokale përkatëse. Eksploruesve u njihet dhe u sigurohet e drejta e autorësisë së zbulimit. 25.4. Shpellat mund të vizitohen, të përdoren për qëllime turistike ose të tjera, vetëm pasi të jenë përshtatur për këto veprimtari, me autorizim dhe nën mbikëqyrjen e AKMM, strukturave përkatëse të turizmit dhe pushtetit lokal. Eksplorimi, hyrjet e autorizuara dhe çdo përdorim i shpellave, duhet të sigurojë mbrojtjen dhe pastërtinë e tyre, ruajtjen e mikroklimës, regjimit ujor, ekosistemeve, të tipareve gjeologjike dhe gjeomorfologjike, të gjetjeve paleontologjike e arkeologjike dhe të gjallesave. 25.5. Qeveria me akt nënligjor përcakton rregullat, kriteret dhe procedurat, të drejtat dhe detyrimet për dhënien e shpellave në përdorim. Përgatitja dhe përdorimi i tyre mund të bëhen nga subjekte publike ose private, të pajisura me pëlqim mjedisor. 25.6. Përjashtimisht, Qeveria me akt nënligjor, sipas propozimit të ministrit dhe përfaqësuesve të pushtetit lokal, mund të ndaloj shfrytëzimin e shpellave nëse konstatohet se vlerat e tyre rrezikohen. - 26 Verify source ↗
Neni 26
AI-assisted research summary: This article defines a managed habitat/species area, lists its management goals, and says the Government of Kosovo declares it.
Neni 26 Zona e menaxhimit të habitateve dhe llojeve 26.1. Zona e menaxhuar e habitateve dhe llojeve (rezervat natyror i menaxhuar) është zonë tokësore ose ujore që i nënshtrohet intervenimeve aktive për qëllime të menaxhimit për të siguruar përkujdesjen e habitateve dhe plotësimin e kërkesave specifike të llojeve. 26.2. Qëllimet e menaxhimit të zonës së menaxhuar të habitateve dhe llojeve janë: a) të sigurojë dhe mirëmbajë kushtet e domosdoshme të habitateve për mbrojtjen e llojeve të veçanta, grupeve të llojeve, bashkësive biotike apo veçorive fizike të mjedisit në të cilat kërkohet një veprim i veçantë për menaxhim human; b) të lehtësojë kërkimet shkencore dhe monitorimin mjedisor, si aktivitete primare të lidhura me menaxhimin e qëndrueshëm të resurseve; c) të zhvillojë zonat specifike për arsimim publik dhe vlerësim të karakteristikave të habitateve si dhe për menaxhimin me llojet e egra; d) të ndalojë dhe parandalojë shfrytëzimin ose uzurpimin që është në kundërshtim me qëllimet e mbrojtjes; e) të ofrojë benificione, aq sa është e mundshme, për popullatën që jeton në ato territore, në pajtim me qëllimet e mbrojtjes. 26.3. Zona e menaxhuar e habitateve dhe llojeve shpallet nga Qeveria e Kosovës. - 27 Verify source ↗
Neni 27
AI-assisted research summary: A protected landscape is a land or water area with long-term human-nature interaction and notable aesthetic, ecological, cultural, and often biodiversity values; the Government of Kosovo declares it.
Neni 27 Peizazhi i mbrojtur 27.1. Peizazhi i mbrojtur është territor tokësor, ujor në të cilin bashkëveprimi i njeriut dhe natyrës, për kohë të gjatë, kanë krijuar hapësirë karakteristike, me vlera të theksuara estetike, ekologjike dhe kulturore, e shpeshherë me biodiversitet të theksuar. Ruajtja e integritetit të këtij bashkëveprimi tradicional është esencial për mbrojtjen, përkujdesjen dhe zhvillimin e asaj zone. 27.2. Qëllimet e menaxhimit me peizazhin e mbrojtur janë: a) mbajtja e stabilitetit në veprimet reciproke të natyrës dhe njeriut me mbrojtjen e peizazheve tokësore, ujore dhe shfrytëzimit tradicional të tokave, ndërtimeve, si dhe manifestimeve shoqërore dhe kulturore; b) përkrahja e mënyrës së jetesës dhe aktiviteteve ekonomike të cilat janë në harmoni me natyrën; c) ruajtja e larmisë së peizazheve, habitateve të llojeve të ngjashme dhe ekosistemeve; d) të ndalojë dhe parandalojë shfrytëzimin apo uzurpimin e tokave dhe ndërmarrja e aktiviteteve që nuk janë në pajtim me qëllimet e mbrojtjes; e) krijimin e mundësive për rekreacion dhe turizëm të cilat i përgjigjen kategorive të zonave; f) nxitja e aktiviteteve shkencore dhe arsimore për të mirën afatgjate të popullsisë si dhe shtimin e mbështetjes publike për mbrojtjen e atyre zonave; g) ofrimi i benificioneve dhe kontributit në mirëqenien e komunitetit përmes sigurimit të prodhimeve natyrore (siç janë: prodhimet ekologjike të pyllit dhe peshkimi) dhe shërbimet (siç janë: uji i pastër dhe të ardhurat nga turizmi). 27.3. Peizazhi i mbrojtur shpallet nga Qeveria e Kosovës. - 28 Verify source ↗
Neni 28
AI-assisted research summary: Protected natural resources zones are described as unchanged natural systems, and communes must protect biodiversity by preventing damage or destruction of habitats.
Neni 28 Zona e mbrojtur e resurseve natyrore 28.1. Zona e mbrojtur e resurseve natyrore është zonë e sistemeve të pandryshuara natyrore dhe shërben për mbrojtjen dhe mirëmbajtjen e diversitetit biologjik duke siguruar në të njëjtën kohë prodhimin e produkteve dhe shfrytëzimin e natyrës për t’i përmbushur nevojat e shoqërisë. 28.2. Komunat do të përkujdesen për ruajtjen e diverzitetit biologjik duke mbrojtur nga dëmtimi ose shkatërrimi i habitateve si: a). ujërat e rrjedhshëm me vegjetacion të veçantë b). burimet dhe rrjedhat e ujërave minerale c). ujëvarat dhe rrjedhat të ngjajshme atraktive, d). diverzitetet e tjera me karakteristika të veçanta VIII. PROCEDURA PЁR SHPALLJEN E ZONAVE TЁ MBROJTURA - 29 Verify source ↗
Neni 29
AI-assisted research summary: Organet kompetente të autorizuara me ligj mund të shpallin zonat e mbrojtura, dhe publiku ka qasje të lirë në dokumentacionin përkatës 30 ditë para nxjerrjes së aktit.
Neni 29 29.1. Zonat e mbrojtura shpallen nga organet kompetente të autorizuara me këtë ligj. 29.2. Vendimi mbi shpalljen e zonës së mbrojtur përmban: a. emërimin dhe kategorinë e zonës se mbrojtur sipas zonave të përcaktuara me ketë ligj b. përshkrimi i saktë i kufijëve të zonës , c. një kopje e hartës topografike të territorit ku parashihet të jetë zona e mbrojtur, d. përshkrimin e statusit pronësor të territorit gjegjës. 29.3. Vendimi mbi shpalljen e Zonës së mbrojtur duhet të përmbaj arsyetimin mbi rëndësinë dhe vlerën e territorit të mbrojtur, mënyrën e menaxhimit me atë zonë si dhe mënyra e financimit të projektit. 29.4. Arsyetimi i paragrafit 3 të këtij neni përmban informata detale mbi vlerën e territorit që mbrohet, vlerësimin mbi gjendjen e tanishme të tij dhe qëllimet që pretendohen të arrihen me shpalljen e zonës së mbrojtur. 29.5. Propozimi për shpalljen e zonës së mbrojtur bëhet publik para nxjerrjes së vendimit definitiv. 29.6. Qasja në dokumentacion për shpalljen e zonës së mbrojtur të jetë e lirë për publikun 30 ditë para nxjerrjes së aktit nga organi kompetent. 29.7. Akti juridik mbi shpalljen e zonës së mbrojtur publikohet në Gazetën Zyrtare të Institucioneve të Përkohshme të Vetëqeverisjes në Kosovë. 29.8. Kundër vendimit të organit kompetent mbi shpalljen e zonës së mbrojtur mund të ngritet ankesa. - 30 Verify source ↗
Neni 30
AI-assisted research summary: Protected natural areas are managed for conservation, research, tourism, education, public access, and sustainable use purposes, and each category may be assigned protection levels I, II, or III.
Neni 30 Menaxhimi i zonave të mbrojtura të natyrës 30.1. Menaxhimi i zonave të mbrojtura të natyrës bëhet për qëllime: a) të kërkimeve shkencore; b) të mbrojtjes së llojeve të egra, habitateve dhe ekosistemeve; c) të ruajtjes së diversitetit gjenetik dhe të llojeve; d) të përkujdesjes së shërbimeve mjedisore; e) të mbrojtjes së veçorive specifike të trashëgimisë natyrore dhe kulturore; f) të turizmit dhe rekreacionit; g) arsimimit dhe sigurimit të qasjes së publikut në informim; h) përdorimit të qëndrueshëm të resurseve nga ekosistemet natyrore; i) ruajtja e veçorive kulturore dhe tradicionale; 30.2. Për çdo kategori të zonave të mbrojtura të natyrës mund të përcaktohet shkalla e I, II dhe III e mbrojtjes. 30.3. Statusi i zonave të mbrojtura të natyrës do të definohet me aktet nënligjore për zonat e mbrojtura të natyrës në pajtim me Ligjin të cilat do të përcaktojnë shkallën e mbrojtjes dhe parimet e menaxhimit sipas secilës kategori. - 31 Verify source ↗
Neni 31
AI-assisted research summary: Çdo person fizik ose juridik mund të nisë procedurën për shpalljen e zonave të mbrojtura të natyrës; AKMM shqyrton çdo propozim profesionalisht, dhe Ministria pastaj propozon ose kundërshton shpalljen.
Neni 31 Pjesëmarrja e publikut në caktimin e zonave të mbrojtura të natyrës Përveç përgjegjësisë së Ministrisë për inicimin e shpalljes së zonave të mbrojtura të natyrës, çdo person fizik dhe juridik mund të inicioj procedurën për shpalljen e zonave të tilla. AKMM do të shqyrtoj në mënyrë profesionale çdo propozim për shpalljen e zonave të mbrojtjes së natyrës në bazë të cilës Ministria do të propozoj apo do të kundërshtoj propozimin për shpalljen e hapësirës së caktuar si zonë të mbrojtur të natyrës. - 32 Verify source ↗
Neni 32
AI-assisted research summary: Zones may enter temporary protection, and that protection begins on the dates stated in the article; if the related procedure is not started within 2 years, temporary protection stops being valid.
Neni 32 Mbrojtja e përkohshme 32.1. Për zonat për të cilat zhvillohet procedura për vënie nën mbrojtje, vendosen nën mbrojtje të përkohshme nga dita e përfshirjes së tyre në listën e zonave të mbrojtura të natyrës. 32.2. Zonat e përcaktuara si vlera natyrore me planin hapësinor vihen nën mbrojtje të përkohshme prej ditës së hyrjes në fuqi të planit. 32.3. Procedura e shpalljes së zonave natyrore nga paragrafi 2 i këtij neni duhet të kryhet në afat prej 2 vjetësh. 32.4. Nëse nuk është filluar procedura në afatin nga paragrafi 3 i këtij neni, mbrojtja e përkohshme e zonës të determinuar përmes dokumenteve mbi planifikimin hapësinor si zona të mbrojtura do të pushon të jenë valide. 32.5. Për kohën sa zgjat mbrojtja e përkohshme e zonës, aplikohen dispozitat e këtij ligji. - 33 Verify source ↗
Neni 33
AI-assisted research summary: AKMM must keep the central register of protected natural areas, protected species, habitats, minerals, and fossils. The minister may regulate how that register is kept by subordinate act.
Neni 33 33.1. Regjistri qendror i zonave të mbrojtura të natyrës, llojeve të mbrojtura dhe habitateve natyrore, mineraleve dhe fosileve mbahet nga AKMM. 33.2. Regjistrimi i zonave të mbrojtura të natyrës dhe fshirja nga regjistri bëhet në bazë të aktit për shpallje, përkatësisht me aktin për ndërprerjen e mbrojtjes. 33.3. Ministri përmes aktit nënligjor rregullon formën dhe mënyrën e mbajtjes së regjistrit qendror për zonat e mbrojtura të natyrës. - 34 Verify source ↗
Neni 34
AI-assisted research summary: Protected nature area boundaries are marked with signs, AKMM must do the marking within 6 months of the area being proclaimed, and the Minister sets the marking method by subordinate act.
Neni 34 34.1. Kufijtë e zonave të mbrojtura të natyrës shënohen me shenja. 34.2. Shënimin e zonës së mbrojtur të natyrës e bënë AKMM në afat prej 6 muaj nga dita e shpalljes së zonës. 34.3. Mënyra e shënimit të zonës së mbrojtur të natyrës përcaktohet nga Ministri me akt nënligjor. - 35 Verify source ↗
Neni 35
AI-assisted research summary: The minister must report to the Government on the state of nature at least once a year, and the public must be given unhindered access to information about the state of nature.
Neni 35 Sistemi i informimit dhe vetëdijesimi publik 35.1. Vendosja, menaxhimi dhe funksionimi i sistemit informativ për mbrojtjen dhe monitorimin e natyrës do të jenë pjesë e Sistemit Informativ për Mbrojtjen e Mjedisit sipas nenit 37 të Ligjit për Mbrojtjen e Mjedisit 2003/09. 35.2. Sipas paragrafit 1 të këtij neni do të kryhet regjistrimi, përcjellja, grumbullimi dhe analizimi i të dhënave, fakteve dhe informatave tjera relevante për gjendjen dhe shfrytëzimin e natyrës, masave të ndërmarrura nga organet drejtuese, autoritetet dhe organizatat tjera. 35.3. Ministri i paraqet raport Qeverisë për gjendjen e natyrës së paku një herë në vit. 35.4. Publikut i sigurohet qasje e papenguar në informim për gjendjen e natyrës. - 36 Verify source ↗
Neni 36
AI-assisted research summary: Acts declaring protected nature zones must set management goals, special protection measures, and the techniques to be used. After the declaration act, the responsible organ must issue a special management plan for each protected zone.
Neni 36 Menaxhimi me Zonat e Mbrojtura 36.1. Secili akt për shpalljen e zonave të mbrojtjes së natyrës do të përcaktoj qëllimet e menaxhimit dhe masat e veçanta për mbrojtjen e natyrës dhe teknikat të cilat do të aplikohen në zonën e mbrojtur të natyrës. 36.2. Pas nxjerrjes së aktit për shpalljen e zonës së mbrojtur të natyrës nxirret plani i posaçëm i menaxhimit për secilën zonë nga organi që e ka vënë zonën nën mbrojtje. - 37 Verify source ↗
Neni 37
AI-assisted research summary: The Government establishes the authority for managing national parks, important nature monuments, and protected landscapes; the minister regulates related matters by subordinate act on proposal; municipalities establish other protected-area authorities with ministry consent.
Neni 37 37.1. Autoritetin për qeverisjen me parkun nacional, monumentet e natyrës me rëndësi të veçantë dhe peizazheve të mbrojtura e themelon Qeveria. 37.2. Në propozim të autoritetit për menaxhim të parkut publik dhe peizazhin e mbrojtur, ministri e rregullon me akt nënligjor, më të cilën rregullohet mbrojtja, përparimi dhe shfrytëzimi i parkut nacional dhe peizazhi i mbrojtur. 37.3. Autoritetin për qeverisjen e kategorive të tjera të mbrojtjes e themelon komuna me pëlqimin e Ministrisë. - 38 Verify source ↗
Neni 38
AI-assisted research summary: The Ministry approves management plans for protected nature areas for fixed periods and sets, by special act, the preparation, content, necessary measures, and the competent body for implementation or control.
Neni 38 38.1. Planet e menaxhimit të çdo zone të mbrojtur të natyrës aprovohen nga Ministria për periudha të caktuara kohore. 38.2. Ministria me akt të veçantë përcakton përgatitjen, përmbajtjen dhe përcaktimin e masave të domosdoshme si dhe organin kompetent për zbatimin ose kontrollimin e masave të posaçme të menaxhimit për zonat e mbrojtura të natyrës. - 39 Verify source ↗
Neni 39
AI-assisted research summary: The declaration act for a protected nature area sets the prohibitions, restrictions, and allowed activities or projects inside the area.
Neni 39 Veprimtaritë dhe ndikimet e tyre në zonat e mbrojtura Në pajtim me nenin 11, akti për shpalljen e zonës së mbrojtjes së natyrës përcakton ndalimet dhe kufizimet e veprimtarive apo projektet e lejuara brenda asaj zone për realizimin e qëllimeve të menaxhimit. IX. MBIKËQYRJA - 40 Verify source ↗
Neni 40
AI-assisted research summary: The Ministry supervises compliance with the law and its secondary rules, and the nature-protection inspector carries out inspections.
Neni 40 40.1. Mbikëqyrjen e zbatimit të këtij ligji dhe të akteve nënligjore të nxjerrura në bazë të tij e bën Ministria. 40.2. Inspektimin e kryen inspektori për mbrojtjen e natyrës në kuadër të Inspektoratit Mjedisor në koordinim me Inspektorët përkatës. 40.3. Në zbatimin e mbikëqyrjes inspektuese, inspektori i mbrojtjes së natyrës inspekton: a) gjendjen e statusit të ruajtjes natyrore të llojeve me rëndësi dhe llojeve të habitateve; b) shfrytëzimin resurseve të natyrës brenda zonave të mbrojtura; c) zbatimin e planeve hapësinore të parqeve nacionale dhe planet e shfrytëzimit të të mirave të natyrës në ato zona në pjesën që ka të bëjë me masat dhe kushtet e mbrojtjes së natyrës; d) zbatimin e planeve të menaxhimit brenda zonave të mbrojtura; e) veprimet të cilat munden të shkaktojnë ndryshime dhe dëmtime të natyrës; f) zbatimin e mbrojtjes, ruajtjes dhe shfrytëzimit të drejtpërdrejtë të resurseve natyrore; g) zbatimin e masave të mbrojtjes së llojeve me rëndësi si dhe llojeve të tjera të vlerave të mbrojtura të natyrës; h) eksportimin, importimin dhe kalimin transit të llojeve me rëndësi nëse janë të kufizuara ose të ndaluara me dispozita ligjore; i) introduktimin dhe reintroduktimin e llojeve; j) informimin e publikut për gjendjen e natyrës; k) zbatimin e kushteve dhe masave të tjera të përcaktuara për mbrojtjen e biodiversitetit dhe peizazheve të përcaktuara me këtë Ligj dhe me aktet nënligjore të nxjerra në bazë të tij; X. KUZIMI I TЁ DREJTAVE PRONЁSORE - 41 Verify source ↗
Neni 41
AI-assisted research summary: The competent authority must notify property owners 3 months before restricting or giving property, and must provide compensation for restrictions or expropriation.
Neni 41 41.1. Dhënia e pasurisë private për qëllime publike bëhen në pajtueshmëri me ligjin në fuqi dhe me parimet e njohura ndërkombëtare për dhënien e pasurisë private për qëllime publike. 41.2. Organi Kompetent është i detyruar të informoj pronarët e pronës së paluajtshme 3 muaj përpara për kufizimin ose dhënien e pronës. 41.3. Organi Kompetent është i detyruar t’u ofroj pronarëve kompensim material ose fizik për kufizim ose eksproprijimin e pronës. Nivelet e kompensimit të përcaktohen në harmoni me vlerën e tregut. 41.4. Nëse zona e mbrojtur shpallet me ligj, ky ligj duhet të përmbaj dispozita të detajizuara për kompensimin e pronarëve të paluajtshmërive. 41.5. Kundër vendimit të organit kompetent për kompensim mund të hapet procedura e rregullt administrative, pas ankesës. Në këto raste, Gjykata Kompetente vendos mbi shumën e kompensimit. 41.6. Dëmet që iu shkaktohen personave fizik dhe juridik nga shtazët që jetojnë në zonat e mbrojtura duhen të kompensohen. XI. FINANCIMI PËR MBROJTJEN E NATYRËS - 42 Verify source ↗
Neni 42
AI-assisted research summary: The provision says funding for the law’s tasks comes from the Kosovo Consolidated Budget and the Environmental Protection Fund, and it gives the Government power to issue bylaws on liability for preventing or restoring damage to important species or habitats.
Neni 42 42.1. Për kryerjen e detyrave të përcaktuara me këtë ligj mjetet sigurohen nga: a) Buxheti i Konsoliduar i Kosovës, dhe b) Fondi për Mbrojtjen e Mjedisit (Ekofondi), që do të themelohet dhe administrohet në pajtueshmëri të plotë me Ligjin mbi menaxhimin e financave publike dhe përgjegjësitë, siç është shpallur me rregulloren e UNMIK-ut 2003/17 të datës 12 maj 2003. 42.2. Mjetet nga paragrafi 1. pika a) të këtij neni, shfrytëzohen për largimin e pasojave të dëmshme të shkaktuara në natyrë nga personi i panjohur, kur nuk dihet shkaku i dëmit të bërë dhe në rastet kur është i domosdoshëm intervenimi urgjent për mbrojtjen e natyrës. 42.3. Mjetet nga paragrafi 1 pika b) të këtij neni përdoren për mbrojtjen e natyrës dhe për: a) realizimin e qëllimeve dhe detyrave të parapara me këtë ligj; b) hartimin e Strategjisë dhe planeve të përcaktuara me këtë ligj; c) zvogëlimin e dëmeve dhe kërcënimeve për natyrën; d) rikultivimin e peizazheve; e) ruajtjen e zonave të mbrojtura të natyrës dhe mbrojtjen e natyrës; f) nxitjen e metodave efikase për mbrojtjen dhe menaxhimin e natyrës; g) ngritjen e vetëdijes publike në lëmin e mbrojtjes dhe menaxhimit të natyrës; h) hulumtimet që lidhen me mbrojtjen e natyrës. 42.4. Mbështetur në të drejtën relevante të BE-së (Direktiva e propozuar mbi përgjegjësinë mjedisore), Qeveria mund të nxjerr akte nënligjore për të vendosur përgjegjësi lidhur me pengimin apo rikthimin e dëmit tek llojet e rëndësishme apo habitatet natyrore. XII. SANKSIONE ADMINISTRATIVE - 43 Verify source ↗
Neni 43
AI-assisted research summary: This article sets fines for legal persons, responsible persons of legal persons, and natural persons for specified violations, and allows the minister to issue a sublegal act to change or increase those violations.
Neni 43 43.1. Personi juridik do të sanksionohet me gjobë në të holla prej 500-5.000 € nëse: a) keqëson gjendjen ekzistuese pas dërgimit të lajmërimit për shpalljen e territorit nën mbrojtje; b) thyen ndalimin e përcaktuar me aktin për shpalljen e territoreve natyrore nën mbrojtje; c) harton planin ose projektin në kundërshtim me ndalimin të cilin e ka nxjerrë ministri, me qëllim të mbrojtjes së peizazheve; d) vepron në kundërshtim me nenin 20 paragrafet 2,3 dhe 5; e) vepron në kundërshtim me aktet të cilat kanë të bëjnë me masat e veçanta të menaxhimit për territoret në mbrojtje natyrore (neni 36 paragrafi 1 dhe 2); f) vepron në kundërshtim me ndalimet dhe kufizimet e përcaktuara me aktin e shpalljes së territorit si zonë të mbrojtjes së natyrës, (neni 39); g) kryen punë të ndaluara në kundërshtim me nenin 12 dhe nenin 15 paragrafi 1 dhe neni 16 paragrafi 1; h) bën futjen (introduktimin) e llojeve, pa marrjen paraprake të lejes së ministrit; i) bën futjen e sërishme të shtazëve të zhdukura; j) nuk e lajmëron ministrinë për zbulimin e mineraleve dhe fosileve, në mënyrën e përcaktuar me këtë ligj; k) dëmton, nuk ofron shitjen e mineraleve dhe fosileve, në mënyrën e përcaktuar me këtë ligj; l) nuk siguron qasje në zonat e mbrojtura të natyrës në pajtim me dispozitat e këtij ligji. 43.2. Për kundravajtje nga paragrafi 1 i këtij neni sanksionohet personi përgjegjës i personit juridik me gjobë të hollash prej 250-500 € 43.3. Personi fizik që kryen veprime nga paragrafi 1 i këtij neni do të sanksionohet me gjobë në të holla prej 50-250 €. 43.4. Dënimet me të holla, paguhen në Fondin për mbrojtjen e mjedisit (Ekofond). 43.5. Korniza e gjobave do të operojë në mënyrë të pavarur nga çfarëdo përgjegjësie për pengimin apo restaurimin e dëmit të caktuar sipas nenit 40 paragrafi 3. 43.6. Ministri mund të nxjerr akt nënligjor për të ndryshuar apo rritur secilën nga kundërvajtjet e përcaktuara në paragrafin 1 të këtij neni. XIII. DISPOZITAT KALIMTARE DHE PËRFUNDIMTARE Dispozitat kalimtare - 44 Verify source ↗
Neni 44
AI-assisted research summary: Older protected-area management plans and protection acts keep applying if they are not contrary to this law; owners in the areas have the rights and duties set by this law.
Neni 44 44.1. Planet për menaxhimin e zonave të mbrojtura, siç janë parqet publike të Kosovës, të nxjerrura para hyrjes në fuqi të këtij ligji, do të aplikohen deri me skadimin e periudhës për të cilën janë nxjerrë, nëse nuk janë në kundërshtim me dispozitat e këtij ligji. 44.2. Aktet e nxjerrura për mbrojtjen e zonave të mbrojtura, para hyrjes në fuqi të këtij ligji, mbeten në fuqi, kurse pronarët në zona, kanë të drejtat dhe detyrimet e përcaktuara me këtë ligj. - 45 Verify source ↗
Neni 45
AI-assisted research summary: The Kosovo Assembly must enact the act referred to in Article 7(4) within two years of this law entering into force; the Government and the Minister must issue the regulations they are authorized to issue under this law within the same two-year period.
Neni 45 45.1. Aktin nga neni 7 paragrafi 4 e nxjerr Kuvendi i Kosovës në afat prej dy vitesh nga dita e hyrjes në fuqi të këtij ligji. 45.2. Qeveria dhe Ministri në afat prej dy vitesh nga dita e hyrjes në fuqi të këtij ligji duhet t’i nxjerrin dispozitat për të cilat janë të autorizuar me këtë ligj. - 46 Verify source ↗
Neni 46
AI-assisted research summary: Procedural matters not regulated by this law follow the general administrative procedure law; the earlier nature-protection law is repealed when this law enters into force; pending protection procedures continue and ավարտ under this law.
Neni 46 Dispozitat subsidiare 46.1. Lidhur me çështjet procedurale sipas këtij ligji të cilat nuk janë rregulluar me këtë ligj, aplikohen dispozitat e Ligjit për procedurën e përgjithshme administrative. 46.2. Me hyrjen në fuqi të këtij ligji, shfuqizohet Ligji për mbrojtjen dhe zhvillimin e vlerave të natyrës dhe vlerave të krijuara me punë të ambientit të njeriut (GZK 39/88). 46.3. Procedura e filluar për mbrojtje sipas dispozitave të Ligjit për mbrojtjen dhe zhvillimin e vlerave të natyrës dhe vlerave të krijuar me punë të ambientit të njeriut (GZK 39/88), do të vazhdojë dhe përfundojë sipas dispozitave të këtij ligji. - 47 Verify source ↗
Neni 47
AI-assisted research summary: This article says the law enters into force after approval by the Assembly of Kosovo and proclamation by the Special Representative of the Secretary-General.
Neni 47 Hyrja në fuqi Ky Ligj hyn në fuqi, pas miratimit nga Kuvendi i Kosovës dhe shpalljes nga Përfaqësuesi Special i Sekretarit të Përgjithshëm. Ligji nr. 02/L-18 23 mars 2005
Provision text is displayed from LexChat’s stored statute record. Use the official source links to verify amendments, commencement, and current legal force.
Ask AI about this statute
LIGJI NR. 02/L-18 PËR MBROJTJEN E NATYRËS
Sign in to ask AI about this statute
Sign in to start authenticated, citation-grounded statute research.
Sign in